EU beëindigt Operatie Sophia

31 maart - De oorlogsschepen van de EU die operatie Sophia (EUNAVFOR MED) in de Middellandse Zee uitvoerden worden teruggetrokken. De missie ter bestrijding van boten die worden gebruikt om migranten te laten oversteken naar Europa zal worden voortgezet met vliegend materieel. Daarmee lost de EU een ruzie met de Italiaanse regering op, die niet wil dat uit zee geredde personen in Italië aan land worden gebracht.
Italië leidt Sophia en het hoofdkwartier is daar gevestigd. Italiaanse soldaten trainen de Libische kustwacht (tot nu toe 300 leerlingen). De meeste van de 30 Libische patrouilleboten en schepen van de kustwacht komen van Italië. Frankrijk heeft beloofd nog zes volledig uitgeruste patrouilleboten te geven. De EU besteedt verder rond 42 miljoen euro voor de inrichting van een maritime rescue centre (MRCC) in Libië, een verplichting volgens een internationaal verdrag. Het Europese grensbewakingsagentschap Frontex zal ook gegevens van hun verkenningsvluchten gaan doorgeven aan de Libische kustwacht.
Bron: digit.site36 (Matthias Monroy)

Duitsland trekt zich terug uit Operatie Sophia

23 januari - Duitsland zal verder geen schepen meer sturen naar de operatie Sophia van de EU. Het fregat Augsburg, dat momenteel actief is voor de kust van Libië, zal volgende maand niet worden afgelost. De tien Duitse soldaten die op het hoofdkwartier van Sophia (in Italië) werken zullen wel blijven. Het besluit heeft te maken met het gebrek aan Italiaanse bereidheid om migranten die schipbreuk hebben geleden in Italië aan land te laten gaan.
De EU begon in 2015 tijdens de vluchtelingenkrisis met operatie Sophia om smokkelaars op te pakken en migratiebewegingen door de Middellandse Zee tegen te gaan. Het mandaat omvat ook het handhaven van een verbod op illegale wapentransposten naar  Libië en het trainen van de Libische kustwacht. Momenteel heeft de EU Sophia verlengd met drie maanden tot maart.
Bron: Deutsche Welle
AANVULLING: De oorspronkelijk geplande aflossing voor de operatie, het bevoorradingsschip Berlin, blijft wel klaar staan en kan na een nieuw besluit binnen twee weken in het operatiegebied zijn.

Duitse marine mist tankercapaciteit op zee

9 juli - Eind juni werd bekend dat de twee tankers van de Duitse marine niet beschikbaar zijn om schepen op zee bij te tanken vanwege slijtage en motorproblemen.
Ook de drie bevoorradingsschepen (Berlin-klasse), die onder meer diesel en vliegtuigbrandstof kunnen meenemen, zijn de tweede helft van 2018 niet beschikbaar voor operaties op de Atlantische Oceaan, omdat ze dan ingezet zijn bij of zich voorbereiden op de EU-operatie Sophia voor kontrole op migranten in de Egeïsche Zee.
Er is dan dus geen Duitse tanker voor de Standing NATO Maritime Group One in de Atlantische Oceaan.
Bron: Jane's Defence Weekly (Nicholas Fiorenza)

Italiaanse regering wil troepen van Irak naar Niger verplaatsen

24 december - De Italiaanse premier Gentiloni gaat aan het parlement voorstellen om een deel van de militairen die zijn ingezet in Irak te verplaatsen naar Niger om daar te strijden tegen mensensmokkel en terrorisme. Italië heeft nu 1400 militairen in Irak, dat aantal kan worden gereduceerd na de nederlaag van ISIS.
Gentiloni sprak vanaf het Italiaanse schip Etna, dat is ingezet bij Operatie Sophia van de EU om vluchtelingen op de Middellandse Zee tegen te houden.
Volgens de krant Il Fatto Quotidiano zou het gaan om minstens 470 soldaten, op basis van een toezegging aan de Franse president Macron. Het bericht van Reuters vermeldt in dit verband de top in Parijs van 13 december waar leiders van vijf West-Afrikaanse landen (de G5), de Arabische Emiraten, Saoedi-Arabië, Frankrijk, Duitsland en Italië aanwezig waren om steun de genereren voor een multinationale strijdmacht van de G-5.
Bron: Reuters (Gavin Jones)
UPDATE: 28 december - Bij de 470 uit te zenden troepen zullen special forces zijn. De Italiaanse militairen worden gestationeerd in Fort Madama, een buitenpost die in de jaren dertig door de Fransen is gebouwd 100 km ten zuiden van de Libische grens bij een knooppunt van smokkelroutes. Het fort is ook gebruikt door het Franse Vreemdelingenlegioen.
Begin volgend jaar vertrekt een groep van 120 Italiaanse soldaten (vooral genie) met meer dan 100 voertuigen vanuit Gabon en zal de 2400 km naar het fort over de weg afleggen. Zoals gewoonlijk wordt de operatie verkocht als een trainingsmissie.
Volgens de Times komt deze ontwikkeling na een periode van konflikten tussen Italië en Frankrijk. Dat begon met de Italiaanse reserves over de Franse druk om Gaddafi in Libië uit de macht te verdrijven, vervolgens de weigering van Italië om de Franse operatie in 2013 tegen jihadisten in Mali te ondersteunen. Nu leidt de Brexit tot nauwere militaire banden tussen Frankrijk en Italië.
Bron: The Times (Tom Kington)
UPDATE: 17 januari 2018 - Het Italiaanse parlement heeft vandaag de uitzending van 470 militairen naar Niger goedgekeurd. Sommigen worden verplaatst vanuit Irak of Afghanistan. Italië wil dit jaar 1,5 miljard euro uitgeven voor 31 operaties in 21 landen. Het parlement - officieel al met reces vanwege de komende verkiezingen -  heeft niet het volledige bedrag goedgekeurd.
Rond 400 Italiaanse soldaten zullen naar verwachting in Libië actief zijn en als lid van de NAVO zal Italië 60 militairen naar Tunesië sturen voor verbetering van de grenskontrole en terreurbestrijding.
Het aantal troepen in Afghanistan wordt gehalveerd tot rond 750, 200 militairen worden teruggetrokken uit Irak.
In Libië zou het onder meer gaan om 100 Italiaanse special forces die in september 2016 op verzoek van de door de VN gesteunde regering naar Misrata in het noordwesten van het land zijn gegaan om daar een Italiaans veldhospitaal op de vliegbasis te beschermen. Misrata is de stad van één van de sterkste milities in Libië.
Bronnen: Reuters (Steve Scherer), Xinhua

Libische leider biedt NAVO toegang tot kustwateren in ruil voor modernisering marine

1 februari - De premier van één van de drie Libische regeringen (degene die door de VN wordt erkend), Fayez Serraj, heeft tijdens een bespreking met sekretaris-generaal van de NAVO Jens Stoltenberg aangeboden dat schepen van de EU (Operatie Sophia) samen met de Libische marine zouden mogen opereren in de territoriale wateren als de NAVO in ruil daarvoor de Libische marineschepen zou moderniseren.
Bron: Associated Press

Tweede fase EU-training van Libische kustwacht

30 januari - Vandaag is de tweede fase begonnen van een trainingsprogramma van de EU voor de Libische kustwacht om het verkeer van migranten tegen te gaan door boten met vluchtelingen op de Middellandse Zee te onderscheppen. Een nieuw kontingent van 20 kustwachters zal worden getraind op Kreta. Het programma is begonnen in oktober afgelopen jaar. De eerste groep van 78 leerlingen zal de cursus in februari voltooid hebben. De door de VN gesteunde regering die in Tripoli zit zal 3,2 miljoen euro krijgen voor het programma.
* De EU-operatie Sophia om migranten tegen te houden mag alleen opereren in internationale wateren. De Libische kustwacht moet hier bijspringen. Een probleem is dat zowel in de kampementen van de smokkelaars in Libië als die van de Libische 'autoriteiten' mensonwaardige toestanden heersen.
Bron: AFP

Britse destroyer naar Libië voor Operatie Sophia

4 september - Engeland heeft de destroyer Type 45 Diamond naar de Libische kust gestuurd in het kader van de strijd tegen migratiebewegingen via de Middellandse Zee. Het schip met een 4,5 inch kanon, geleide wapens en een snelvuurkanon zal zich binnen enkele dagen bij de EU-vloot van Operatie Sophia voegen.
De nieuwe strategie, waarbij gericht onderscheppingen van smokkelboten plaatsvindt, levert grotere risiko's op. Eerder dit jaar lekte een rapport uit waarin de commandant van de EU-missie, vice-admiraal Enrico Credendino, waarschuwde dat de oorlogsschepen bij onderscheppingen in paren moeten werken, één voor de onderschepping en de ander om zo nodig vuur te geven.
Een al aanwezig Brits schip is de Enterprise, een spionageschip met personeel van de afluistercentrale GCHQ aan boord, dat vanaf juni 2015 netwerken op de kust probeert in kaart te brengen, onder meer door het afluisteren van mobiele telefoons.
Bron: The Observer (Chris Stephen)

EU tekent overeenkomst om Libische kustwacht te trainen

24 augustus - Gisteren is in Rome een overeenkomst voor een trainingsprogramma ondertekend tussen de EU en de Libische kustwacht. De training van de kustwacht, die valt onder het gezag van de door de VN gesteunde regering van nationale eenheid (GNA), zal beginnen op een marineschip dat deel uitmaakt van de EU-operatie Sophia tegen migratie. Later wordt de training verplaatst naar het vasteland van Libië of een EU-lidstaat en uiteindelijk naar Libische schepen.
Operatie Sophia bestaat nu uit vijf schepen (Italië, Duitsland, Spanje, Engeland), drie helikopters en drie vliegtuigen.
Bron: EUObserver (Andrew Rettman)
UPDATE: 5 september - Een training voor 80 Libiërs van kustwacht en marine in drie fases van in totaal 14 weken begint eind september op een Italiaanse kruiser in internationale wateren.
Bron: Eye on ISIS in Libya

Militaire gevolgen van de Brexit

29 juni - Jane's Defence Weekly probeert op een rijtje te zetten wat de militaire implicaties van een Brexit zijn. Het blad stelt dat de onmiddellijke gevolgen voor defensie minimaal zijn, gezien de overgangsperiode van twee jaar of meer. Op langere termijn is het afhankelijk van eventueel krimpende Europese economieën en daarop volgende bezuinigingen. Vanwege de geopolitieke omstandigheden zou het echter heel goed kunnen dat de defensiebegrotingen daarbij buiten schot blijven.
Programma's voor gezamenlijke aanschaf van wapensystemen zullen waarschijnlijk nauwelijks worden beïnvloed, omdat de EU hier vrijwel niet bij betrokken is. Ze worden momenteel ofwel afgehandeld tussen de landen onderling ofwel door de Organisation for Joint Armament Cooperation (OCCAR) die niet onder de EU valt. De Europese defensiesamenwerking zou zelfs gestimuleerd kunnen worden als de Britse rem erop wegvalt. Wel draagt Engeland voor 15% bij aan de kosten van gezamenlijke EU-operaties en levert middelen hiervoor, zoals schepen.
Het grootste risiko van de Brexit wordt gezien in het besmettingsgevaar, vooral als het over zou slaan naar een belangrijk lid van de eurozone zoals Frankrijk. Meer specifiek voor Engeland is het gevaar dat Schotland zou proberen het Verenigd Koninkrijk te verlaten als gevolg van een Brexit. De Britse kernmacht is gestationeerd in het Schotse Faslane en in dat deel van het land is ook de de meeste marinescheepsbouw gevestigd.
Het European Defence Agency (EDA), dat de defensiesamenwerking binnen de EU koördineert, zou erop vooruit kunnen gaan, omdat Engeland een verhoging van hun begroting stelselmatig heeft geblokkeerd. Meer gezamenlijke materieelaanschaf en -beheer "en op langere termijn een Europees leger" lijken in de ogen van Jane's nu "het onvermijdelijke resultaat".
Bron: Jane's Defence Weekly (Nicholas de Larrinaga)
AANVULLING: 8 juli - Het operationele hoofdkwartier van de EU-operatie Atalanta tegen piraterij is gevestigd in het Britse Northwood en Engeland doet met twee schepen mee aan de EU-operatie Sophia in de Middellandse Zee. De personele Britse bijdrage te velde aan de civiele en militaire EU-operaties is overigens niet zo groot: 5-7%. Engeland heeft het oprichten van een Europees permanent militair hoofdkwartier sinds 2003 met succes geblokkeerd.
Bron: EUObserver (Lorenzo Angelini)

Europa gaat wapens voor Libië op zee in beslag nemen

14 juni - De Veiligheidsraad is akkoord gegaan met een resolutie die het voor staten mogelijk maakt om op volle zee wapens die bestemd zijn voor ISIS en andere gewapende groepen in Libië in beslag te nemen. Er gold sinds 2011 al een wapenembargo, maar nu wordt het gemakkelijker dit ook kracht bij te zetten door schepen te inspecteren. Dit zal vooral gebeuren door de EU-operatie Sophia die al langer aktief is, maar dan bij het tegenhouden bij smokkelaars van vluchtelingen. De maatregel zal weinig effekt hebben op wapentransporten vanuit buurlanden.
'De resolutie is een kompromis, omdat Rusland en China aanvankelijk bezwaar hadden aangetekend dat schepen zonder toestemming van de staat waar ze geregistreerd staan in beslag konden worden genomen. Dat is nu geworden dat eerst een serieuze poging moet worden gedaan om die toestemming te verkrijgen.
Ook hebben Rusland en Egypte problemen met de positie van de nieuwe regering van nationale eenheid, omdat deze nog niet is erkend door het parlement dat in Tobroek zetelt. Egypte steunt generaal Hafter van het Libische nationale leger, een verklaarde tegenstander van de islamitische milities waarop de eenheidsregering steunt.
Bron: Foreign Policy (Colum Lynch)

Worden NAVO-drones ingezet bij Libië?

27 mei - Volgens een NAVO-official die heeft gesproken met EUObserver is de NAVO van plan de nieuw aan te schaffen krachtige Global Hawk verkenningsdrones in te zetten bij de Libische kust. Er zou wel toestemming van de Libische autoriteiten nodig zijn. De komende dagen zou een team van de NAVO op bezoek gaan in Libië om de mogelijkheid van een mandaat te onderzoeken, dat de opbouw van een militaire kapaciteit ter plaatse mogelijk maakt.
De NAVO heeft al zeven schepen ingezet in de Egeïsche Zee om migranten uit Turkije tegen te houden. Eerder deze week verklaarde de VS ook een schip aan de NAVO-vloot toe te willen voegen.
En Engeland heeft toegezegd een oorlogsschip te sturen naar de EU-operatie Sophia voor de kust van Libië. Vorige maand werd bekend dat deze met een jaar zou worden verlengd.
Bron: EUObserver (Nikolaj Nielsen)

Geen Italiaanse militairen voor VN-operatie in Libië

16 mei - Italië zal (voorlopig?) toch geen troepen beschikbaar stellen voor de VN-macht in Libië, die inmiddels UN Support Mission in Libya (UNSML) is gedoopt. In plaats daarvan zullen maximaal 5000 Nepalese troepen deelnemen, als het zover komt. Nepal levert heel veel militairen voor VN-missies, momenteel 4368 voor 15 operaties waaronder Haïti, Zuid-Soedan, DR Congo, Syrië en Libanon.
De Italiaanse twijfels hebben vermoedelijk te maken met de zwakke positie van de nieuwe eenheidsregering die door de grote mogendheden is erkend, maar niet door een aantal belangrijke spelers in Libië zelf. Voorlopig blijft het land vooral het speelterrein van special forces en geheim agenten. In maart werd bericht dat 40 leden van de Italiaanse geheime dienst in Libië aktief waren en dat 50 special forces hen zouden gaan vergezellen.
* Frankrijk en de VS willen nog steeds een militaire operatie in Libië die vooral tegen ISIS zal zijn gericht, maar alleen op verzoek van de nieuwe regering. Zolang de VS niet grootschalig ondersteunen zullen de Europese landen waarschijnlijk niet in beweging komen. In februari berichtte de Wall Street Journal dat er voor de Libische interventie een Coalition Coordination Centre in Rome is opgericht. De Amerikaanse special forces zouden samenwerken met de Libische, de Saika, die nog stammen uit de periode Ghadaffi, maar tijdens de revolutie waren overgelopen.
Bron: The Washington Post (Max Bearak)
UPDATE:  19 mei - De VS voeren ook al meer dan een jaar spionagevluchten uit boven de Libische kust vanaf het Siciliaanse eilandje Pantelleria. Inmiddels is de NAVO aan het bekijken of de na 9-11 uitgevoerde maritieme missie Active Endeavour tegen terrorisme in de Middellandse Zee ook kan samenwerken met operatie Sophia van de EU tegen vluchtelingen. Tussen de Europese landen is verdere onenigheid ontstaan over de Libische trainingsmissie. Engeland wil dit in Libië zelf doen, terwijl Duitsland liever vanuit Tunesië wil werken.
Bronnen: CNN (Nick Paton Walsh), Reuters (Robin Emmott, Lesley Wroughton)

Cameron onder druk over plan voor troepen naar Libië

16 april - De Britse premier Cameron komt onder druk te staan om plannen te publiceren over troepeninzet in Libië, nadat bekend was geworden dat vijf afzonderlijke internationale militaire operaties voor dat land worden gepland. De EU-ministers komen op 18 april bijeen om een politiemissie te bespreken. Daarnaast zijn er plannen voor luchtaanvallen op ISIS, training voor het Libische leger, bestrijding van mensensmokkel en ontwapening van milities. Voor de training zouden tot 1000 Britse militairen kunnen worden ingezet bij de Libya International Assistance Mission (LIAM) onder Italiaanse leiding. De VS hebben geen troepen aangeboden. Tegens zouden marineschepen van de EU, waaronder het Britse onderzoeksschip  Enterprise kunnen worden ingezet bij een nieuwe eskalerende fase van Operatie Sophia tegen de smokkelaars. Daarbij zouden hun schepen al direkt bij het verlaten van de Libische kust worden onderschept. Alles is afhankelijk van een verzoek van de nieuwe Libische regering van nationale eenheid, die zijn plaats tussen twee al bestaande regeringen in het westen en het oosten van het land nog moet bevechten.
Bron: The Guardian (Chtris Stephen)

Planning voor uitbreiding EU-operatie tegen mensensmokkel vanuit Libië

18 februari - Volgens een uitgelekt document van de European Military Staff (EMS) wordt een uitbreiding gepland van de militaire EU-operatie Sophia tegen mensensmokkel via de Middellandse Zee. De overgang van Fase 2A naar Fase 2B van de operatie betekent dat ook in de territoriale wateren van Libië kan worden opgetreden. (Fase 3 houdt in dat de operatie zich ook naar het vasteland kan verplaatsen)
Het document van de Italiaanse vice-admiraal Credendino is bestemd voor het European Union Military Committee en het Political and Security Committee.
De overgang naar Fase 2B is een politieke beslissing waarvoor ook de instemming van een Libische autoriteit zal worden gezocht en liefst een uitnodiging van een verenigde regering (die er nu nog niet is). Er zal bovendien een uitbreiding voor nodig zijn van de Europese marine (EUNAVFOR) die de operatie uitvoert.
Bron: Vice News (Alberto Riva)
Wikileaks: EUNAVFORMED - Operation Sophia - Six Monthly Report (June 22th to December 31st 2015)