Frankrijk verplaatst eskader met vliegdekschip naar de Rode Zee

7 mei - Het Franse eskader met het vliegdekschip Charles de Gaulle gaat vanuit de Middellandse Zee door het Suezkanaal naar de Rode Zee voor een mogelijke operatie in de Straat van Hormoez. De vlootbeweging moet gezien worden in het kader van het Frans-Britse plan om de militaire veiligheid in de straat te gaan verzorgen, na afloop van de oorlog wel te verstaan. Ze hebben daartoe - op papier - een coalitie gevormd met meer dan 50 landen. Militaire planners van een dertigtal daarvan hebben operationele details voor een eventuele missie uitgewerkt.

Het vliegdekschip is kort na het begin van de oorlog in positie gebracht samen met acht fregatten en twee amfibische aanvalsschepen van de Mistralklasse. Franse Rafales van de vliegbasis Dhafra in de Verenigde Emiraten hebben daarnaast Iraanse drones en raketten onderschept boven de Golfstaten. In Aboe Dhabi waren 900 Franse militairen aanwezig in het kader van een defensieverdrag.

Het Nederlandse luchtverdedigingsfregat Evertsen dat deel uitmaakte van de escorte van het Franse vliegdekschip in de Middellandse Zee is inmiddels op weg naar huis. Het fregat De Ruyter dat vervolgens met een vage opdracht naar het oosten was gestuurd is inmiddels aangekomen in India.

Bron: Associated Press (Thomas Adamson), Schuttevaer 

Iraanse F-5 bombardeerde VS-basis aan het begin van de oorlog

26 april - Volgen een verslag van NBC News hebben VS-bases rond de Perzische Golf veel grotere schade opgelopen door Iraanse aanvallen dan tot nu toe publiekelijk is erkend. Zo was een geslaagde aanval met een Iraans F-5 gevechtsvliegtuig aan het begin van de oorlog op de VS-basis Camp Buehring in Koeweit tot nu toe niet gemeld.

Volgens een evaluatie van het American Enterprise Institute (AEI) heeft Iran tegen meer dan 100 doelen op 11 bases in zeven landen aanvallen uitgevoerd. Hangars, magazijnen, commandoposten, infrastruktuur van luchthavens, verbindingssystemen en radarinstallaties werden getroffen. Tientallen vliegtuigen werden aan de grond getroffen waaronder het E-3G AWACS radar- en commandovliegtuig in Saoedi-Arabië en KC-135 tankvliegtuigen.

Flinke schade werd aangericht bij het hoofdkwartier van de Vijfde VS-Vloot in Bahrein, vliegbasis Al-Udeid in Qatar (vernielde startbaan), vliegbasis Ali Al Salem in Koeweit (hangars en magazijnen getroffen), vliegbasis Erbil in Noord-Irak (munitiedepot beschadigd) en vliegbasis Al Dhafra in de Emiraten (schade aan munitiedepot, hangars, kazernes en een medische kliniek). Er waren ook aanvallen op bases in Jordanië en Saoedi-Arabië, waarbij vooral administratieve gebouwen en ondersteunende infrastruktuur werden getroffen. De vernieling van een aantal belangrijke radarinstallaties voor de luchtverdediging was al eerder bekend.

Bron: The Aviationist (Stefano D'Urso) 

Laatste munitieronde voor de VS?

21 april - Diverse experts die zijn geraadpleegd door CNN zeggen dat het Pentagon tijdens de Iranoorlog zijn arsenalen geleide wapens dusdanig heeft aangesproken dat het riskeert bij een toekomstige oorlog over een paar jaar snel een tekort aan munitie te krijgen. Ze spreken op basis van kennis over de interne voorraadevaluaties van het ministerie.

In zeven weken oorlog hebben de VS 45% van de voorraad van de nieuwe Precision Guided Missiles verschoten, de helft van de tegen ballistische raketten gerichte onderscheppingsraketten van THAAD, en bijna 50% van de Patriotraketten. Dat zeggen zowel de interne cijfers als een analyse van het Center for Strategis and Internatkional Studies (CSIS), de elite van de beancounters op militair gebied.

Van de Tomahawks zijn 30% verbruikt, van de vliegtuigraketten JASSM meer dan 20% en 20% van de SM-3 en SM-6 raketten die de vloot moeten beschermen. Bij dit soort wapensystemen duurt het vier tot vijf jaar voor ze weer zijn aangevuld.

Bron: CNN (Zachary Cohen, Natasha Bertrand) 

ZIE OOK: Mark F. Cancian, Chris H. Park, Last Rounds? Status of Key Munitions at the Iran War Ceasefire, CSIS 21 april 2026

 

Pakistan verplaatst gevechtsvliegtuigen naar Saoedi-Arabië

19 april - Halverwege april kondigde het Saoedische ministerie van defensie aan dat op de oostelijke vliegbasis King Abdulaziz bij Dhahran 10-18 Pakistaanse F-16 Block 52 gevechtsvliegtuigen waren aangekomen, vergezeld van grondpersoneel en andere troepen. Deze F-16s kunnen zowel konventioneel als nukleair bewapend worden. Pakistan zou rond 36 kernbommen hebben waarmee deze vliegtuigen kunnen worden uitgerust. Volgens Eurasia Review zou de Pakistaanse elite-eenheid Squadron 5 nu in Saoedi-Arabië zijn.

De inzet kan plaatsvinden op basis van de activering van een defensiepakt dat vorig jaar tussen beide landen is gesloten. De Strategic Mutual Defense Agreement (SMDA) werd op 17 september 2025 ondertekend en is een vervolg op diverse overeenkomsten sinds 1982. Sinds 2021 is er ook sprake van een bijstandsclausule voor het geval van een aanval op Saoedi-Arabië. Deze werd volgens naar Dropsite  uitgelekte documenten pas in 2024 ondertekend na de val van de toenmalige Pakistaanse premier Imran Khan.

Volgens Al-Monitor suggereert de komst van de Pakistaanse F-16s dat Pakistan zijn bemiddelende rol in de Iranoorlog wil kombineren met een grotere veiligheidsrol in de Golf. Pakistan heeft al heel lang een rol gespeeld bij de opbouw van het Saoedische leger. Duizenden Saoedische piloten en militairen zijn door Pakistan opgeleid en al tientallen jaren zijn er tussen de 10.000 en 20.000 Pakistaanse militairen in Saoedi-Arabië. In ruil daarvoor krijgt Pakistan financiële hulp van Saoedi-Arabië.

* Terwijl de VS druk bezig zijn hun invloed in het Midden-Oosten te verspelen en Amerikaanse bases eerder een risico blijken dan bescherming te bieden, maakt een land als Pakistan (mogelijk ook Turkije) zich op het vacuüm te vullen.

Bronnen: Eurasia Review (Murray Hunter), Drop Site (Murtaza Hussain). Al-Monitor (Sabena Siddiqui)

De oorlog die niet mag worden gezien

2 april 2026 - Bellingcat analyseert een aantal incidenten waarbij autoriteiten in de Verenigde Arabische Emiraten de schade van Iraanse drone-aanvallen hebben gebagatelliseerd, onderscheppingen onjuist hebben voorgesteld en in sommige gevallen succesvolle aanvallen hebben ontkend. Het betreft aanvallen op haveninstallaties, hotels, vliegvelden en appartementencomplexen. Sinds repressieve maatregelen zijn genomen tegen het plaatsen van beelden die schade door drone-aanvallen of het inslaan van drones zonder dat een onderschepping zichtbaar is laten zien, is het aantal van dit soort beelden op de sociale media sterk afgenomen.

Bron: Bellingcat (Sebastian Vandermeersch)

Beschadigde AWACS lastig te vervangen

2 april 2026 - Het E-3 Sentry radarvliegtuig - tevens vliegende commandopost - van de VS dat op de vliegbasis Prince Sultan in Saoedi-Arabië werd getroffen door een Iraans bombardement met drones en raketten is nauwelijks te vervangen, aldus Air & Space Forces Magazine. Gevechtsvliegtuigen die deelnemen aan Operation Epic Fury zijn van deze stokoude AWACS-en afhankelijk voor commandovoering en kontrole, inlichtingen en verkenningen. De AWACS heeft de rol van spelverdeler in de lucht en zorgt voor deconflictie en gevechtsleiding.

De AWACS-en - gebaseerd op de Boeing 707 en daterend uit de jaren zeventig van de vorige eeuw -  worden met moeite in de lucht gehouden. De gereedheid om tenminste één van de opgedragen taken uit te voeren was in 2024 55,7%. Volgens de laatste gegevens hebben de VS er 16, waarvan dus iets meer dan de helft inzetbaar zijn. De rest zit in de mottenballen en wordt deels gekannibaliseerd voor onderdelen. Er zijn er zes toegewezen aan het Midden-Oosten en een onbekend aantal vliegen in Alaska binnenlandse missies. Een reserve is er dus niet. Een probleem is ook dat de oudste radars van de AWACS-en moeite hebben om laagvliegende objekten te onderscheiden van de achtergrondruis, hetgeen bij de huidige vorm van de luchtoorlog steeds urgenter wordt.

De vervanging zou de E-7 Wedgetail moeten worden, maar het Congres heeft de fondsen daarvoor in de begroting 2026 geprobeerd te schrappen, omdat ze meer willen gaan vertrouwen op nog niet in het veld gebrachte systemen die vanuit de ruimte deze taken kunnen uitvoeren.

Op korte termijn zou het E2D Hawkeye early warning vliegtuig van de marine uitkomst kunnen bieden, maar die kan niet alle taken uitvoeren en heeft ook een veel kleinere bemanning en capaciteit. 

Bron: Air & Space Forces Magazine (Matthew Cox)

Record aantal Tomahawks verschoten

1 april - Enkele media besteden aandacht aan een rapport van het Center for Strategic and International Studies (CSIS) over het aantal Tomahawk kruisraketten dat is afgeschoten tijdens recente oorlogen van de VS.

Het blijkt dat sinds 28 februari de marine van de VS bij 
Operation Epic Fury meer dan 850 kruisraketten heeft afgeschoten tegen Iran, hetgeen een record is. Tot nu toe stond Operation Iraqi Freedom (2003) bovenaan waarbij tijdens de invasie van Irak 802 Tomahawks werden verschoten. Daarop volgde Operation Desert Fox (1998) in Irak waarbij 325 Tomahawks werden ingezet tijdens een 70 uur durend bombardement. Operation Desert Storm in de Golfoorlog (1991) was de eerste keer dat de kruisraketten werden ingezet, 288 in 42 dagen.

Volgens CSIS zijn de 850 Tomahawks van de Iranoorlog ongeveer de helft van het arsenaal dat in het Midden-Oosten beschikbaar is. Een probleem is dat de schepen die ze afvuren niet kunnen herladen op zee. Ze moeten naar een haven die de daarvoor de geschikte infrastruktuur heeft. Het totale huidige bestand Tomahawks van de VS-marine wordt geschat op meer dan 3000. De produktie van nieuwe wapens voor de marine in het fiscale jaar 2026  is 110. Het is wel de bedoeling om de produktie snel op te voeren.

CSIS concludeert dat het verbruik tot nu toe tijdens deze oorlog risico's oplevert voor de VS in andere regio's zoals het Verre Oosten.

De inzet van Tomahawks in Iran is verminderd naarmate de Iraanse luchtafweer verzwakte. Daarna werd meer gebruik gemaakt van JDAMs, veel goedkopere 'domme' bommen die voorzien zijn van een pakket voor precisievuur, worden afgevuurd door vliegtuigen en een bereik hebben van rond 35 km.

De kruisraketten hebben een groot bereik (1600 km) zodat de schepen op veilige afstand kunnen blijven. Dat zou ze ook heel geschikt maken voor inzet in een oorlog met China over Taiwan. Dat voordeel wordt nog groter door een nieuw type dat ook tegen vijandelijke schepen kan worden gericht (de eerdere versies zijn gericht tegen niet bewegende landdoelen).

Bronnen: Stars and Stripes (John Vandiver), Defense News (Ellen Ioanes)

ZIE OOK:  CSIS,  The 850 Tomahawks Launched in Operation Epic Fury Is the Most Fired in a Single Campaign. 27 maart 2026