De oorlog die niet mag worden gezien

2 april 2026 - Bellingcat analyseert een aantal incidenten waarbij autoriteiten in de Verenigde Arabische Emiraten de schade van Iraanse drone-aanvallen hebben gebagatelliseerd, onderscheppingen onjuist hebben voorgesteld en in sommige gevallen succesvolle aanvallen hebben ontkend. Het betreft aanvallen op haveninstallaties, hotels, vliegvelden en appartementencomplexen. Sinds repressieve maatregelen zijn genomen tegen het plaatsen van beelden die schade door drone-aanvallen of het inslaan van drones zonder dat een onderschepping zichtbaar is laten zien, is het aantal van dit soort beelden op de sociale media sterk afgenomen.

Bron: Bellingcat (Sebastian Vandermeersch)

Beschadigde AWACS lastig te vervangen

2 april 2026 - Het E-3 Sentry radarvliegtuig - tevens vliegende commandopost - van de VS dat op de vliegbasis Prince Sultan in Saoedi-Arabië werd getroffen door een Iraans bombardement met drones en raketten is nauwelijks te vervangen, aldus Air & Space Forces Magazine. Gevechtsvliegtuigen die deelnemen aan Operation Epic Fury zijn van deze stokoude AWACS-en afhankelijk voor commandovoering en kontrole, inlichtingen en verkenningen. De AWACS heeft de rol van spelverdeler in de lucht en zorgt voor deconflictie en gevechtsleiding.

De AWACS-en - gebaseerd op de Boeing 707 en daterend uit de jaren zeventig van de vorige eeuw -  worden met moeite in de lucht gehouden. De gereedheid om tenminste één van de opgedragen taken uit te voeren was in 2024 55,7%. Volgens de laatste gegevens hebben de VS er 16, waarvan dus iets meer dan de helft inzetbaar zijn. De rest zit in de mottenballen en wordt deels gekannibaliseerd voor onderdelen. Er zijn er zes toegewezen aan het Midden-Oosten en een onbekend aantal vliegen in Alaska binnenlandse missies. Een reserve is er dus niet. Een probleem is ook dat de oudste radars van de AWACS-en moeite hebben om laagvliegende objekten te onderscheiden van de achtergrondruis, hetgeen bij de huidige vorm van de luchtoorlog steeds urgenter wordt.

De vervanging zou de E-7 Wedgetail moeten worden, maar het Congres heeft de fondsen daarvoor in de begroting 2026 geprobeerd te schrappen, omdat ze meer willen gaan vertrouwen op nog niet in het veld gebrachte systemen die vanuit de ruimte deze taken kunnen uitvoeren.

Op korte termijn zou het E2D Hawkeye early warning vliegtuig van de marine uitkomst kunnen bieden, maar die kan niet alle taken uitvoeren en heeft ook een veel kleinere bemanning en capaciteit. 

Bron: Air & Space Forces Magazine (Matthew Cox)

Record aantal Tomahawks verschoten

1 april - Enkele media besteden aandacht aan een rapport van het Center for Strategic and International Studies (CSIS) over het aantal Tomahawk kruisraketten dat is afgeschoten tijdens recente oorlogen van de VS.

Het blijkt dat sinds 28 februari de marine van de VS bij 
Operation Epic Fury meer dan 850 kruisraketten heeft afgeschoten tegen Iran, hetgeen een record is. Tot nu toe stond Operation Iraqi Freedom (2003) bovenaan waarbij tijdens de invasie van Irak 802 Tomahawks werden verschoten. Daarop volgde Operation Desert Fox (1998) in Irak waarbij 325 Tomahawks werden ingezet tijdens een 70 uur durend bombardement. Operation Desert Storm in de Golfoorlog (1991) was de eerste keer dat de kruisraketten werden ingezet, 288 in 42 dagen.

Volgens CSIS zijn de 850 Tomahawks van de Iranoorlog ongeveer de helft van het arsenaal dat in het Midden-Oosten beschikbaar is. Een probleem is dat de schepen die ze afvuren niet kunnen herladen op zee. Ze moeten naar een haven die de daarvoor de geschikte infrastruktuur heeft. Het totale huidige bestand Tomahawks van de VS-marine wordt geschat op meer dan 3000. De produktie van nieuwe wapens voor de marine in het fiscale jaar 2026  is 110. Het is wel de bedoeling om de produktie snel op te voeren.

CSIS concludeert dat het verbruik tot nu toe tijdens deze oorlog risico's oplevert voor de VS in andere regio's zoals het Verre Oosten.

De inzet van Tomahawks in Iran is verminderd naarmate de Iraanse luchtafweer verzwakte. Daarna werd meer gebruik gemaakt van JDAMs, veel goedkopere 'domme' bommen die voorzien zijn van een pakket voor precisievuur, worden afgevuurd door vliegtuigen en een bereik hebben van rond 35 km.

De kruisraketten hebben een groot bereik (1600 km) zodat de schepen op veilige afstand kunnen blijven. Dat zou ze ook heel geschikt maken voor inzet in een oorlog met China over Taiwan. Dat voordeel wordt nog groter door een nieuw type dat ook tegen vijandelijke schepen kan worden gericht (de eerdere versies zijn gericht tegen niet bewegende landdoelen).

Bronnen: Stars and Stripes (John Vandiver), Defense News (Ellen Ioanes)

ZIE OOK:  CSIS,  The 850 Tomahawks Launched in Operation Epic Fury Is the Most Fired in a Single Campaign. 27 maart 2026

Groot aantal VS-bommenwerpers in Engeland

30 maart 2026 - De VS hebben nog meer B-52H Stratofortress strategische bommenwerpers gestuurd naar de Britse vliegbasis Fairford in Gloucestershire. Het totaal aantal in het kader van Operatie Epic fury voorwaarts gestationeerde zware bommenwerpers daar is nu 23 volgens UK Defence Journal. De nieuwste B-52s hebben de callsigns BAZOO51 en BAZOO52. Er zijn nu acht B-52s en een groter contingent van vijftien B-1B Lancers die al langer van daaruit vlogen.

Fairford is een cruciaal knooppunt, dat alle zware bommenwerpers van de VS kan bedienen voor bombardementen in het Midden-Oosten, zoals nu in Iran. De B-52s hebben een bereik van 14.160 km zonder bijtanken. De snellere B-1B is supersonisch met een bereik van meer dan 11.200 km met bijtanken in de lucht.

Bron: UK Defence Journal (George Allinson)

Europese interventiemacht JEF gaat oefenen met Oekraïne

27 maart - Het Oekraïense leger gaat samen oefenen met  de interventiemacht van een coalitie van Europese NAVO-landen, de Joint Expeditionary Force (JEF). De JEF is in 2014 opgericht door Engeland, Nederland, Scandinavische landen en Baltische staten. De JEF is tot 2022 steeds onder de radar gebleven, opgericht onder auspiciën van de NAVO, maar niet ondergebracht in de geïntegreerde NAVO-structuur. Sommigen vroegen zich af waarom er nog een tweede interventieleger nodig was naast dat van de NAVO. Dit wordt nu wel duidelijk. De Europaverslaggeefster van BNR Van der Toorn heeft het door: "(..) ze kunnen zelfstandig opereren en dat is heel handig in een tijd dat de NAVO niet altijd meer een zekerheid is."

De JEF gaat buiten de VS om en valt verregaand samen met de Europese 'Coalitie van de Willigen' die de ambitie heeft een rol te gaan spelen in de Oekraïense oorlog. De leiders onder wie premier Jetten kwamen vorige week bijeen in Helsinki en kondigden aan dat de Baltische regio, het Hoge Noorden en het noordelijk deel van de Atlantische Oceaan een met elkaar verbonden geostrategisch kerngebied vormen waar de JEF-landen gezamenlijke zorgen en belangen hebben. Oekraïne was vorig jaar al geassocieerd lid (enhanced partner) geworden van de club en mag nu mee gaan doen aan de serie JEF LION oefeningen later dit jaar.

Het klinkt allemaal als een bondgenootschap in wording en het zou zeker kunnen leiden tot een Europees leger of een Europese zuil in de NAVO los van de VS. Zo gaat het fragmentatieproces van de NAVO verder en ontstaat geleidelijk een overkoepeling van de EU-defensiepolitiek met twee belangrijke Europese militaire machten buiten de EU, Engeland en Oekraïne. Overigens heeft ook Canada interesse getoond in deze coalitie.

Bronnen: Financial Times (Henry Foy), BNR Webredactie   

Pentagon wil operaties in Groenland uitbreiden

21 maart - Northern Command van het Pentagon wil een nieuwe overeenkomst met Denemarken sluiten om hun operaties in Groenland uit te breiden naar drie terreinen extra. Ook zullen de operaties van de special forces van de VS op het eiland worden uitgebreid. Dit kwam naar voren toen de commandanten van Northern en Southern Command gehoord werden tijdens een zitting van het Armed Services Committee van de Senaat.

Een en ander maakt deel uit van een groter plan om de beschikbare havens en vliegvelden uit te breiden in arctische gebieden zoals Alaska, Canada en Groenland.

De VS hebben nu in Groenland de basis Pituffik Space Base (voorheen Thule Air Force Base) in het noorden. De drie nieuwe terreinen komen in andere delen van Groenland. Er is ook een aanbesteding voor de modernisering en uitbreiding van de landingsbaan van Pittufik en de infrastruktuur van de basis zal worden gemoderniseerd.

Deze week werd ook bekend dat Deense troepen begin dit jaar voorbereidingen hadden getroffen voor een gewapend konflikt met de VS, nadat president Trump een claim op het eiland had gelegd. Het ging onder meer om de aanleg van voorraden bloedcontainers om gewonden te verzorgen en explosieven om landingsbanen op te blazen op twee lokaties waaronder de hoofdstad Nuuk. Zo moest verhinderd worden dat vliegtuigen van de VS zouden landen.

Bron: Task and Purpose (Nicholas Slayton)

Vliegbasis Ramstein belangrijk voor luchtaanvallen op Iran

23 maart 2026 - Reiner Braun meldt op basis van spottergegevens, die eind februari binnenkwamen bij het Oostenrijkse luchtvaartblad Austrian Wings dat op de Duitse vliegbasis Ramstein voorafgaand aan de Iranoorlog al wekenlang druk verkeer was dat wees op de voorbereidingen van een grote operatie. Zo landden en startten daar regelmatig om de paar minuten grote transportvliegtuigen C-17 Globemaster en C-130 Hercules met daar tussendoor door het Pentagon ingehuurde civiele Boeing-747 vrachtvliegtuigen van het bedrijf Atlas Air.

Bij alle grote militaire interventies van de laatste tijd dient Ramstein als draaischijf tussen de thuisbases in de VS en de bases in het Midden-Oosten, zoals Al Udeid in Qatar. Het gaat daarbij niet alleen om tussenlandingen om bij te tanken, maar ook om planning, logistiek en elektronische oorlogsvoering. Ook is de basis een relaisstation voor de aansturing van drone-aanvallen vanuit de VS door het 603d Air and Space Operations Center. De  resultaten worden geëvalueerd door het Distributed Common Ground System (DCGS) dat deels hier is gevestigd.

Op de vliegbasis zijn ook het hoofdkwartier van de VS-luchtmacht in Europa gevestigd en het NAVO-commando Allied Air Command Europe.

Bronnen: Austrian Wings, Nachdenkseiten (Reiner Braun)