Belarus richt nieuw zuidelijk commando op

26 mei - Belarus richt een nieuw commando op voor het zuiden van het land dat grenst aan Oekraïne. Het plan zou al dateren van vorig jaar, maar volgens president Lukashenko is het nu urgent. Eerder had Belarus doorgang en ondersteuning verleend aan Russische troepen bij hun invasie van Oekraïne en special forces naar drie gebieden langs de grens gestuurd. Belarus zou ook met Russische hulp geleide wapens gaan produceren zoals de Iskander en kan de Russische luchtverdedigingssystemen S-300 en S-400 blijven gebruiken.
Bron: Reuters (Mark Trevalyan)

Gebruik van Iskander in Syrië bevestigd

17 december - Het gebruik van de nieuwe 9K720 Iskander-M mobiele ballistische raket (NAVO: SS-26) voor de korte afstand in de Syrische burgeroorlog is bevestigd door de Russische vicepremier Borisov. Hij noemde ook de inzet van Tornado-G en Smerch multipele raketartilleriesystemen.
De supersonische Iskander heeft een bereik van 500 km en is de opvolger van de Scud en de Tocha-U. De raket kan ook nukleair worden geladen.
In Syrië zijn ook Tu-160 strategische bommenwerpers, Tu-22M3 en Tu-95 bommenwerpers voor het eerst gebruikt alsmede op schepen gestationeerde MiG-29K jachtvliegtuigen en Ka-52K helikopters.
Bron: Defence Blog

Rusland moderniseert mogelijk kernwapendepot in Kaliningrad

9 juli - Defense One bericht over de modernisering sinds half 2016 van een Russisch munitiedepot in de enklave Kaliningrad dat mogelijk geschikt is voor de opslag van kernwapens. Het artikel is deels gebaseerd op een publikatie vorige maand van de Federation of American Scientists (FAS) van de hand van Hans M. Kristensen. Op satellietbeelden is de gerenoveerde bunker bij Kulikovo te zien. Het is onduidelijk of het depot ook werkelijk kernwapens bevat. De officieel bekend gemaakte Russische politiek is om alle taktische kernwapens te koncentreren in centrale opslag. Kristensen veronderstelt dat het depot in Kulikovo een voorwaartse opslagbunker is, die in tijden van krisis kan worden voorzien van kernwapens.
Voor zover bekend is dit het enige kernwapendepot in de regio Kaliningrad. Het kan bestemd zijn voor de nukleaire bommenwerpers (dual-capable) op de vliegbasis Chkalovsk (8 km afstand), de kustartillerie in Donskoye (27 km), die onlangs het P-800 Bastion systeem in gebruik heeft genomen met volgens de VS dual-capable raketten (SS-N-26), de basis van de Baltische Vloot in Baltiysk (35 km) met nukleaire onderzeeërs en oppervlakteschepen en de 152ste Detachement Missile Brigade in Chernyakovsk (96 km) met de SS-26 Iskander. Volgens de VS zouden verder ook de luchtafweerraketten S-300 en S-400 in de enclave dual-capable zijn.
De Russische troepensterkte in Kaliningrad zou volgens de vroegere commandant van US Army Europe generaal Hodges tussen 2014 en 2020 toenemen van 9000 tot 14.611 (wel erg gedetailleerd!).
Bronnen: Defense One (Patrick Tucker), FAS (Hans M. Kristensen)

Engeland vliegt verkenningsmissies rond Kaliningrad

22 februari - Sentinel R1 radarvliegtuigen van de Britse luchtmacht hebben verkenningsmissies uitgevoerd rond de Russische enklave Kaliningrad, waar Moskou eerder deze maand Iskander-M ballistische raketten met een bereik van 500 km heeft gestationeerd.
Er zijn twee vluchten geweest van de Sentinels van 5 (Army Co-operation) Squadron, die als thuisbasis RAF Waddington in Lincolnshire hebben, zo hebben open bronnen vastgesteld op basis van de signalen van hun transponders, aan de hand waarvan vliegtuigen gevolgd kunnen worden (als ze dat apparaat ten minste aanzetten).
In één geval werd de Sentinel begeleid door een RC-135 Rivet Joint elektronische spionagevliegtuig, waarschijnlijk met het doel de Russische reakties te monitoren.
Bron: Jane's Defence Weekly (Tim Ripley)
NB De Sentinel werd in 2013 ingezet vanuit Senegal als ondersteuning van Frans en Afrikaanse troepen in het noorden van Mali. Ook in Afghanistan is dit type zeer aktief geweest.

Zijn de Russische Iskanders in Siberië (ook) gericht tegen China?

12 juli - The Diplomat stelt vragen bij de plaatsing begin juni van mobiele 9K720 Iskander-M ballistische raketten bij de 3e Brigade Geleide Wapens van het 29ste Russische Leger in het gigantisch grote Oostelijke Militaire Distrikt. Eerder kregen de drie andere brigades van dit distrikt (de 107e, 130e en 20ste) de Iskander ook (resp. in 2013, 2015 en 2016). De andere drie distrikten (Centraal, Zuid en West) hebben elk twee Iskander-M brigades.
De in Taiwan opgeleide specialist van The Diplomat denkt uit de dislocatie van de brigades te kunnen afleiden dat deze eerder tegen China dan tegen de VS of Japan zijn gericht en vergelijkt dit met de situatie in Oost-Europa.
Het geleide wapen van de de Iskander-M heeft een bereik van 4-500 km en de 9M728/R-500 kruisraket (ook wel aangeduid als Iskander-K) van minder dan 500 km. De Iskander-M kan ook nukleair worden gebruikt.
* De op zich interessante analyse (de Chinese raketten hebben een groter bereik dan de Russische) gaat eraan voorbij dat de situaties in Europa en Oost-Azië verschillend zijn. In Europa lopen de spanningen op en worden de wapensystemen naar voren geplaatst (Kaliningrad als voorbeeld)  In Azië kan het momenteel om vredeslokaties gaan. Uit het bijgeleverde kaartje blijkt in elk geval dat de Iskanders overal standaard aan de landgrenzen worden geplaatst.
Bron: The Diplomat (Guy Plopsky)

Rusland versterkt bases in Syrië en op de Krim

15 januari - Rusland gaat de vlieg- en marinebases in Syrië versterken. Op de vliegbasis Hmeimim bij Latakia wordt een tweede startbaan hersteld en de marinebasis in Tartus wordt gemoderniseerd, zodat grotere schepen zoals kruisers kunnen worden afgehandeld. Op Tartus blijven ook S-300 systemen voor de luchtverdediging en Bastion raketlanceerders voor de kustverdediging.
Afgelopen week zijn 12 Su-25 gevechtsvliegtuigen extra naar Syrië gestuurd. Dit nadat was aangekondigd dat het vliegdekschip Admiral Kuznetsov zou worden teruggetrokken. Het is echter ook mogelijk dat de Su-25s bestemd zijn voor de Syrische luchtmacht. De kapaciteit van Hmeimim, gebouwd in 2015, is 50 militaire vliegtuigen, verder Mi-24 gevechtshelikopters en Mi-8 transporthelikopters. Een Israëlische satelliet zou vorige week beelden van SS-26 Iskander geleide wapens voor de middellange afstand (zowel konventioneel als nukleair inzetbaar) hebben genomen. Deze kunnen Cyprus bereiken.
Op de Krim is het modernere regiment S-400 luchtverdedigingssysteem Triumf van de 4e luchtmacht in het Zuidelijke Militaire Distrikt in aktieve dienst gekomen. De S-400 was daar al aanwezig vanaf 2016 voor training en testlanceringen.
Bronnen: Daily Telegraph (Josie Ensor), Tass, Reuters (Vladimir Soldatkin)

Rusland plaatst nieuwe geleide wapens in Kaliningrad

21 november - Rusland heeft Bastion geleide wapens voor kustverdediging geplaatst in de enklave Kaliningrad, die grenst aan Polen en Litouwen. Het Bastion wapensysteem beschikt over 36 Onyx anti-scheeps-geleide-wapens die ook kunnen worden ingezet tegen gronddoelen. Het bereik is 450 km en een kuststrook van 600 km kan op deze manier worden verdedigd.
Op 15 november werd in Syrië een geleid wapen van Bastion ingezet tegen de rebellen daar.
Volgens de voorzitter van de defensiecommissie in het Russische parlement Ozerov zullen in Kaliningrad ook permanent  Iskander ballistische raketten en het luchtverdedigingssysteem S-400 worden geplaatst. De Iskander kan zowel konventioneel als nukleair worden ingezet en heeft een bereik van 500 km. De Iskander was in oktober al naar Kaliningrad gegaan, alleen werd toen bericht dat het om oefeningen ging (zoals eerder al af en toe was gebeurd).
* De versterking van de vesting Kaliningrad is een antwoord op de verdergaande uitbouw van het oorspronkelijk tegen Iran gerichte raketschild van de NAVO in Polen en Roemenië. De Russen denken dat de afvuurinstallaties voor de geleide wapens, die hetzelfde model hebben als op schepen die kruisraketten afvuren, kunnen worden gebruikt voor het afschieten van Amerikaanse kruisraketten.
Bronnen: The Moscow Times, The Associated Press (Vladimir Isachenkov)
UPDATE: 22 november - Rusland heeft ook Bal en Bastion geleide wapens geïnstalleerd op twee van de zuidelijke Koerilen in de Stille Oceaan (voor Japan de Noordelijke Gebiedsdelen), die sinds Japanse overgave in de Tweede Wereldoorlog in het bezit zijn van Rusland. De Bastion is gestationeerd op het eiland Etorofu en de Bal op Kunashiri. De Bal is de kustverdedigingsversie van een andere Russische anti-scheeps-geleid-wapen.
Een eind verderop heeft een Russische Kamov Ka-27 helikopter voor onderzeebootbestrijding deze week een kijkje genomen bij de Senkaku-eilanden in de Oost-Chinese Zee, hetgeen Japan noopte om gevechtsvliegtuigen de lucht in te sturen. De helikopter kwam op 10 km afstand van het Japanse luchtruim (bleef met andere woorden in het internationale luchtruim). Russische oorlogsschepen waaronder een geleide-wapen-destroyer waren in de buurt. Deze eilanden worden betwist tussen Japan en China.
Bronnen: Associated Press, The Japan Times

Rusland zal waarschijnlijk nucleaire raketten in Kaliningrad plaatsen

23 juni - Een Russische expert en adviseur van het ministerie van defensie die is geraadpleegd door Reuters, Mikhail Barabanov, zegt dat Rusland waarschijnlijk rond 2019 Iskander-M geleide wapens, die geschikt zijn voor nucleaire inzet, zal plaatsen in Kaliningrad als antwoord op het Europese raketschild van de VS. Westerse experts denken dat dit al langer gepland is. Moskou zou met deze stap wachten totdat in 2018 een anti-raketbasis in Polen wordt geopend.
De Iskander (NAVO-naam SS-26), een opvolger van de Scud, heeft een bereik van 500 km en kan zowel conventioneel als nucleair worden ingezet. De kernkoppen zouden vooralsnog elders in Rusland worden opgeslagen. Het wapensysteem is twee keer voor oefeningen in Kaliningrad geweest. De raket zal mogelijk ook op de Krim worden gestationeerd, hoewel de kruisraketten van de onderzeeërs van de Zwarte Zeevloot voorlopig voldoende worden geacht.
Inmiddels heeft de voorzitter van het Militaire Comitë van de NAVO, de Tsjechische generaal Petr Pavel, verklaard, dat er geen sprake is van een onmiddellijke dreiging van Rusland tegen de Baltische staten of Oost-Europa. Hij zei dat de vier bataljons die de NAVO naar het oosten gaat sturen eerder een politieke dan een militaire afschrikking vormen. "Het is niet het doel van de NAVO een militaire dam op te werpen tegen grootschalige Russische agressie, omdat een dergelijke agressie niet op de agenda staat en er geen op inlichtingen gebaseerde beoordeling is die suggereert dat zoiets gaat plaatsvinden," aldus Pavel.
Bronnen: Reuters (Andrew Osborn), Reuters (Robert Muller)

Russische opmars naar de Noordpool

11 maart - Defense News brengt een artikel over het nieuwe Noordelijke Commando van het Russische leger. Het Northern Joint Strategic Command is op 1 december geaktiveerd. Het is gebaseerd op de Noordelijke Vloot, die is losgemaakt uit het Westelijke Militaire Distrikt en opereert vanuit Moermansk, samen met de daar ook gestationeerde 200ste Zelfstandige Gemotoriseerde Infanteriebrigade. De vloot heeft op papier rond 40 oppervlakteschepen en eenzelfde aantal onderzeeërs. In de praktijk is 40 tot 70% van die schepen niet langer operationeel. Desondanks is het genoeg voor een vijftal forse inzetten in het Poolgebied per jaar, ondersteund door vliegtuigen en helikopters.
Verder wordt er hard gebouwd aan infrastruktuur, een tiental search-and-rescue stations bij de al bestaande 16 zeehavens langs de 22.000 km lange kust. Er komen ook drie nieuwe bases voor de infanterie, op het eiland Wrangel, de Nieuw-Siberische Eilanden en de Franz Josef Archipel. Uit de Sovjettijd dateren nog zes vliegbases, zes andere, oude bases worden gereaktiveerd en een nieuwe gebouwd op de Nieuw-Siberische eilanden. Ten slotte worden er 10 radarstations gebouwd voor de luchtverdediging.
Bron: Defense News (Matthew Bodner)
UPDATE: 18 maart - Het Russische leger is op 16 maart begonnen met grootschalige oefeningen in het poolgebied en andere regio's. Aan de Arctische oefening doen 38.000 militairen, meer dan 50 oppervlakteschepen en onderzeeërs en 110 vliegtuigen mee. De paraatheid van de Noordelijke Vloot en het overbrengen van versterkingen uit Centraal-Rusland naar Nova Zembla en de Franz Josef Archipel wordt op de proef gesteld.
Ook elders in Rusland wordt geoefend. Rond 3000 militairen zijn aan de Siberische kant aktief op het eiland Sakhalin, het schiereiland Kamtsjatka en andere gebieden in het Verre Oosten.
In het zuiden van Siberië wordt geoefend door de luchtmacht op het schietterrein in Buryatia en in het zuidwesten van Rusland door 500 militairen op schietterreinen in de regio Stavropol.
Ten slotte zijn in het kader van de oefening Iskander-M ballistische raketten en zware bommenwerpers Tu-22M3 naar de Russische enklave Kaliningrad tussen Polen en Litouwen gestuurd. Beide systemen kunnen zowel nucleair als conventioneel worden ingezet. De raketten zijn eerder tijdens oefeningen ingezet in Kaliningrad en daarna weer teruggetrokken.
De NAVO op zijn beurt vliegt nu met AWACS verkenningsvliegtuigen vanaf de basis Oerland bij Trondheim in Noorwegen.
Bronnen: Stars and Stripes (Vladimir Isachenkov), Associated Press (Vladimir Isachenkov)

Staan er Iskanderraketten in Kaliningrad?

19 december - President Putin heeft volgens Bloomberg berichten tegengesproken dat Rusland 9K720 raketten Iskander (SS-26) heeft gestationeerd in de enklave Kaliningrad bij de Poolse grens, als antwoord op het Amerikaanse raketschild: "Tot dusverre hebben we zo'n beslissing niet genomen. Laat ze maar lekker gaan slapen."
De Duitse Bild Zeitung had gezegd over satellietbeelden van de Iskander in Kaliningrad te beschikken.
De tegenspraak wordt mogelijk verklaard in een analyse van het Poolse studie-instituut OSW (Centre for Eastern Studies). Daar staat dat de 152e raketbrigade in Kaliningrad nog standaard is uitgerust met de oudere 9K79 Tochka-U raketten (SS-21). Het is mogelijk dat de eerste Iskanders tijdens oefeningen van de 26e raketbrigade uit het distrikt Leningrad naar de enklave zijn gebracht. De 26e brigade is in 2011 uitgerust met Iskander en zou in 2013 een moderner type krijgen. In september van dit jaar hebben beide brigades samen geoefend, waarbij de Iskanders kunnen zijn verplaatst naar gevechtsposities in Kaliningrad.
Vast staat dat het de bedoeling is dat uiteindelijk alle raketbrigades van het Westelijke Militaire Distrikt worden uitgerust met de raket. Het is dus in elk geval een kwestie van tijd.
De Iskander is een raket voor de korte afstand (500 km) waarvan wordt aangenomen dat ze nuclear capable is. Meestal wordt echter aangenomen dat de nukleaire variant niet is ingevoerd.
Of er kernwapens zijn in Kaliningrad is ook onduidelijk. De NAVO neemt aan dat dit sinds de tijd van de Sovjet-Unie het geval is.
Bronnen: Bild (Franz Solms-Laubach), OSW (Andrzej Wilk), Bloomberg (Ilya Arkhipov, Henry Meyer)