Troepenkoncentratie van het Russische Centrale Militaire Distrikt (UPDATE)

3 november - Politico meldt satellietbeelden, die een Russische koncentratie van pantservoertuigen, tanks en ondersteunend materieel van het Centrale Militaire Distrikt (CMD) laten zien in het grensgebied in de buurt van de stad Yelnya. Deze is dichtbij de grens met Belarus (Wit-Rusland) en 260 km van de Oekraïne. Grondtroepen uit andere delen van Rusland begonnen vanaf eind september aan te komen. Daaronder het 1ste Garde Tankleger (een elite-onderdeel). Verder meldt Jane's dat T-80U tanks en gemechaniseerde artillerie van de Vierde Tankdivisie verplaatst is naar gebied rond Bryansk en Koersk, dichter bij de noordelijke grens van de Oekraïne. Oekraïne ontkende aanvankelijk dat de troepen zich in hun buurt bevonden, maar meldde later dat 90.000 Russische militairen na oefeningen niet ver van de grens waren gebleven.
Jane's meldt dat het 41ste Russische leger van het CMD (Novosibirsk) op het treinstation Maslovka (Voronezh) is begonnen treinen te beladen met gemechaniseerde artillerie, tanks en pantservoertuigen. Het zou in elk geval ook gaan om materieel van de 35ste Gemotoriseerde Brigade van hetzelfde leger.
* De situatie lijkt op die van het voorjaar. De troepen blijven langer in de buurt van de grenzen dan gebruikelijk zou zijn. Het kan een signaal aan de NAVO en Oekraïne zijn dat Rusland waakzaam is. De spanning rond de feitelijk autonome oostelijke provincies van de Oekraïne is de laatste tijd weer opgelopen, ook door berichten over inzet van Turkse drones die zijn aangeschaft.
Bronnen: Politico (Betsy Woodruff Swan, Paul McLeary), Jane's Defence Weekly (Thomas Bullock), Associated Press (
Yuras Karmanau)
UPDATE: 8 november - De militaire denktank Jamestown in Washington heeft een genuanceerde visie. Het betreft routinematige seizoensgebonden verplaatsingen. Al sinds 2014 is het Russische leger intensiever gaan oefenen langs de grens met de Oekraïne en op de Krim. Dit leidt tot regelmatige troepenverplaatsingen vanaf de thuisbases, die door het Oekraïense ministerie van defensie niet als abnormaal worden gezien. Bovendien zijn de westelijke en zuidelijke militaire distrikten versterkt. In 2016 is de vorming van twee nieuwe divisies binnen het 20ste Leger van het Westelijke Militaire Distrikt bekend gemaakt, de 3e en 144ste Gemotoriseerde Infanteriedivisie. Deze oefenden in september tijdens Zapad 21 langs de grens en werden versterkt met de gevechtsgroep uit Novosibirsk. Die hebben een deel van hun materieel achtergelaten op de oefenterreinen. Het wordt later opgehaald of gebruikt om de nieuw gevormde divisies van materieel te voorzien.
Bron: Jamestown (Volodymyr Havrylov)

De situatie in Belarus laat de alarmbel overgaan bij de NAVO

4 oktober - Een expert van het Britse Chatham House (enigszins te vergelijken met ons Clingendael) denkt dat de toegenomen militaire activiteit van Rusland rond Belarus een geopolitieke greep naar de inmiddels beroemde Suwalki Gap stappen dichterbij brengt. De Suwalki Gap is de smalle strook land die Litouwen scheidt van Polen en de enklave Kaliningrad van de rest van Rusland.
Rusland en Belarus zijn militair gezien al behoorlijk geïntegreerd. Ze hebben een geïntegreerde lucht- en raketverdediging en een gezamenlijke regionale troepenmacht die bestaat uit vier Wit-Russische brigades en het 20ste Russische Gardeleger. Bovendien is Belarus lid van de Collectieve Veiligheidsverdragorganisatie (CSTO) die een militaire bijstandsbepaling heeft zoals ook de NAVO en de EU.
Er zijn bovendien twee Russische militaire installaties in Belarus, een radarstation dat deel uitmaakt van de strategische raketverdediging tegen ballistische raketten in Hantsavichy en een verbindingsstation in Vileyka. Sinds 2013 wil Rusland ook een vliegbasis voor Su-27 gevechtsvliegtuigen, maar dit heeft Belarus altijd geweigerd.
In september kwamen Russische troepen in het kader van de oefening Slavische Broederschap naar Brest en Grodno, dichtbij de Poolse en Litouwse grenzen. Luchtmobiele operaties en strategische bombardementen werden nagespeeld. Volgens het Institute for the Study of War (ISW) ging het het om een taktische bataljonsgroep van de 98ste Airborne Gardedivisie uit Ivanov, een onderdeel van de 76ste Luchtmobiele Gardedivisie uit Pskov en elementen van de 106e Airborne Gardedivisie uit Tula. Verdere multinationale oefeningen in het kader van de CSTO zijn voor 12 tot 16 oktober gepland. Ook de NAVO hield tussen 12 en 27 september de multinationale oefening Tobruq Legacy in Litouwen, Polen en Duitsland.
Bronnen: RFE/RL (Tony Wesolowsky), Understanding War (George Barros)

B-52 oefenen met Oekraïense luchtmacht

5 september - Drie B-52s van het 23ste Bomb Squadron van de Amerikaanse luchtmacht zijn gisteren vanaf de Britse basis Fairford naar de Oekraïne gevlogen om daar in de buurt van de Zee van Azov te oefenen met Oekraïense gevechtsvliegtuigen. Het is niet de eerste keer, vorig jaar oktober waren ook al twee B-52s uit Fairford gekomen om te trainen met de luchtmachten van de Zwarte Zeestaten Oekraïne, Roemenië en Georgië. En afgelopen mei vlogen twee B-1B zware bommenwerpers met anti-scheepsraketten voor de lange afstand naar de Zwarte Zee.
In totaal zijn er momenteel zes nukleaire/conventionele B-52s op Fairford als Bomber Task Force (BTF). Op 28 augustus leverden vier ervan een staaltje machtsvertoon voor de NAVO door boven alle 30 lidstaten in Europa en Amerika te vliegen, de operatie was Allied Sky genoemd. De B-52s boven Canada en de VS kwamen rechtstreeks van vliegbasis Minot in Noord-Dakota. Boven de Zwarte Zee werd toen een B-52 onderschept door twee Russische vliegtuigen.
Dit soort akties zijn bedoeld als afschrikwekkend signaal naar Rusland. Maar de verslaggever van Defense News - kennelijk had hij een briefing bijgewoond - merkt op dat "daarnaast de volksopstand in Belarus tegen (..) Lukashenko potentieel kan overslaan naar het naburige Polen of de Baltische staten, die allemaal lid van de NAVO zijn."
Bronnen: Air Force Times (Stephen Losey), Defense News (Sebastian Sprenger)

Militaire manoeuvres in de Baltische regio

17 augustus - Rusland houdt een grote militaire oefening van de Baltische Vloot in de vestingstad Kaliningrad, een enklave tussen Polen en Litouwen. Taktische mobiele Iskander raketsystemen worden daarbij ingezet in een scenario dat een aanval door saboteurs en verkenningstroepen op de enklave inhoudt. Daarnaast zijn meer dan twintig stuks vliegend materieel (Su-27, Su-24, Su-30SM gevechtsvliegtuigen, Mi-24 en Mi-8 gevechts- en tranporthelikopters, Ka-27 maritieme gevechtshelikopters en An-26 transportvliegtuigen) met 400 militairen van de marineluchtvaartdienst actief.
Aan de grens tussen Litouwen en Wit-Rusland (Belarus) is het Wit-Russische leger begonnen zwaar materieel (artillerie, tanks, pantserinfanterievoertuigen etc.) op te stellen. Ook het multipele raketsysteem Polonez met een dracht tussen 50 en 200 km is gesignaleerd in de regio Lida, 30 km van de grens. Bij Minsk werden enkele Tochka-U taktische ballistische raketsystemen onderweg op de snelweg gezien. Oefeningen van het leger zijn volgens het ministerie van defensie gepland tot 20 augustus bij de kerncentrale en in de grensregio Grodno met Polen en Litouwen.
Bronnen: Defence Blog (Colton Jones), Defense Blog (Dylan Malyasov)

Britse mariniers oefenen met leger Wit-Rusland (UPDATE)

3 maart - Wit-Rusland is deze week begonnen met legeroefeningen met 28 Britse mariniers op een oefenterrein in het noorden van het land. De oefeningen vinden plaats van 2 tot 14 maart. De afgelopen twee jaar zijn regelmatig dergelijke oefeningen gehouden.
De betrekkingen van Wit-Rusland met de naburige Russische Federatie zijn al sinds de krisis rond de Krim in 2014 minder goed. Wit-Rusland heeft de toetreding van de Krim tot de Federatie niet erkend. Sinds 1 januari is daar een konflikt over de voorwaarden voor Russische olieleveranties bijgekomen. Grote Russische oliemaatschappijen hebben de kraan van de pijpleidingen dichtgedraaid.
Bron: Reuters (Andrei Makhovsky)
UPDATE: 24 maart - De naam van de oefening was Winter Partisan. Deelnemers: De Lima Compagnie van 42 Marines Commando en de VN-brigade van de Wit-Russische 103e Gardeparadivisie. De oefening vond plaats op het oefenterrein Losvido bij Vitebsk in het noordoosten van het land.
Bron: Jane's Defence Weekly (Nicholas Fiorenza)

Begin van Zapad 2017

15 september - De strategische door Rusland geleide oefening Zapad 2017 is gisteren begonnen in Wit-Rusland. De eerste fase tot 17 september gaat vooral over logistiek. Daarna krijgt de gemobiliseerde strijdmacht van officieel 12.700 soldaten, waarvan in elk geval 3000 Russen [later genoemde aantallen: 5500 Russen en 7200 Wit-Russisiche troepen], te maken met een opstandige beweging in Wit-Rusland als oefenvijand. De laatste keer dat Zapad werd gehouden was in 2013, enkele maanden voor de krisis in de Oekraïne begon. De oefening dateert uit de jaren zeventig van de vorig eeuw. Aan de editie van 2017 wordt deelgenomen door de leiding van de Baltische vloot (vorig jaar in zijn geheel vervangen) en nieuwe en gereorganiseerde onderdelen van het Westelijke Militaire distrikt.
In de tweede fase wordt eerst een defensieve positie ingenomen tegen een interventiemacht in het konflikt, waarna wordt overgegaan tot een tegenoffensief. Dit scenario is traditioneel en zal ook de leiding van de NAVO bekend voorkomen.
Zapad wordt voorafgegaan door tal van kleinere voorbereidende oefeningen, ook van politietroepen en civiele verdediging. Sommige daarvan lopen nog steeds door. Sommige westerse woordvoerders zeggen daarom dat bij de oefening 100.000 deelnemers betrokken zijn. Maar volgens Defense News berust zo'n redenering op "selektief tellen".
Bronnen: Defense News (Matthew Bodner), Deutsche Welle (Teri Schultz)
Zie ook: * Mark Galeotti, Conspiracy theories dominate East-West relations: time for realism. Raam op Rusland, 18 september 2017:
"The much-discussed joint Russian/Belarusian Zapad-2017 military exercises are in full swing and, at least as of writing, Russia has not mustered 100,000 troops on NATO’s borders, invaded Ukraine or the Baltic States, shown signs of planning to occupy Belarus, or done any of the things that the more alarmist Western reports suggested."
* Aaron Mehta, Lessons from Zapad - jamming, NATO and the future of Belarus. Defense News, 22 november 2017:

"For Townsend, though, the biggest takeaway is to remember that Zapad is an important military exercise—and likely nothing more.

“We spin ourselves up and we give them these propaganda victories, and they don’t even have to do anything,” Townsend said. “They go ‘boo’ and everyone jumps and runs around, and we can’t let them do that.

“I think next time we have to be cool and calm and say ‘Lets just be cool here.’ They’ve been doing Zapad for many years and no one paid attention until recently. So, let’s not overreact, be proportionate, be cool, and not lose our minds.”"

Wit-Rusland stelt nu geen prijs op een nieuwe Russsiche basis

6 oktober- Na een niet goedgekeurde protestbetoging\ in Minsk heeft de Wit-Russische leider Lukashenko verklaard dat het land geen nieuwe Russische vliegbasis nodig heeft. Hij zei niets van de plannen te weten, die nochtans door de Russische president Poetin in september waren aangekondigd, waarbij deze opdracht had gegeven de onderhandelingen hierover te openen.
Wit-Rusland heeft al een Russisch radarstation en een verbindingscentrum voor Russische onderzeeërs op zijn grondgebied. Het land heeft een strategisch verbond met Rusland, waarbij de behoorlijk autokratische Lukashenko van tijd tot tijd voor evenwicht zorgt door openingen naar het Westen. Dit lijkt zo'n moment te zijn, waarbij de presidentsverkiezingen van komend weekend een rol kunnen spelen. Lukashenko gaat voor een vijfde termijn, waarnemers hebben overigens weinig twijfel bij de uitslag.
Bronnen: RFE/RL, Reuters (Andre Makhovsky)

Polen wil verkenningsbrigade langs grens met Wit-Rusland

13 november - Het Poolse leger gaat de drie verkenningsregimenten langs de oostgrens versterken tot een brigade met een hoofdkwartier in Bialystok in de buurt van de grens met Wit-Rusland en de Russische enklave Kaliningrad. De brigadestaf komt op de basis Bialystok van het 18e verkenningsregiment. Minister van defensie Tomasz Siemoniak heeft dit verklaard tijdens een reis naar de militaire bases in de steden Bialystok en Suwalki.
Bron: TASS

Rusland breidt militaire aanwezigheid in ex-Sovjet-Unie uit

16 oktober - De commandant van de Russische luchtmacht heeft aangekondigd dat Rusland van plan is om in 2016 een basis voor gevechtsvliegtuigen Su-27 in de stad Babruysk in Wit-Rusland te vestigen. Afgelopen jaar werden al jagers voor de luchtverdediging ontplooid op de basis Baranovichi in Wit-Rusland. Tevens is aangekondigd dat gevechtsvliegtuigen worden gestationeerd op de door de Russen gebouwde vliegbasis bij Lida in de buurt van de grens met Polen en Litouwen.
Op de bestaande Russische basis in Erebuni in Armenië (nu voorzien van MiG-29s) en de te verbouwen basis Kant in Kirgizië zullen strategische bommenwerpers worden geplaatst.
Bron: The Moscow Times
UPDATE: 21 december - Rusland stationeert blijvend acht Sukhoi-27 Flanker gevechtsvliegtuigen in Wit -Rusland. Ze voegen zich op vliegbasis Baranovichi bij de vier die daar al zijn. Eind 2013 werden voor het eerst Russische Su-27 verplaatst naar Wit-Rusland.
Bron: Jane's Defence Weekly (Gareth Jennings)

Rusland stuurt gevechtsvliegtuigen naar Wit-Rusland

16 maart - Rusland heeft op 13 maart zes Sukhoi Su-27 Flanker gevechtsvliegtuigen en drie transportvliegtuigen naar Wit-Rusland gestuurd. Twee dagen later kwam daar nog een Beriev A-50 (een Russische pendant van de AWACS) bij op Baranovichi Air Base, ook in Wit-Rusland. Volgens Jane's is deze zet, net zoals de verplaatsingen van VS-vliegtuigen naar Polen en Litouwen, al een paar maanden gepland. Afgelopen december was de verplaatsing van een squadron Su-27 naar Baranovichi al aangekondigd in de staatsmedia. Ook de komst van het radarvliegtuig, dat ver in Europa en het Midden-Oosten kan kijken, is niet nieuw.
Bron: Jane's Defence Weekly (Gareth Jennings)

Rusland verplaatst gevechtsvliegtuigen naar Wit-Rusland

9 december - De Russische luchtmacht heeft de eerste vier SU-27SM3 gevechtsvliegtuigen gestationeerd in Wit-Rusland. Ze worden volgens de Belorusskiy Partizan geplaatst op de 61e vliegbasis in Baranavichi. De stad ligt op 130 km van de Poolse grens en 40 km van Litouwen.
Bron: Defense News (Jaroslaw Adamowski)

Rusland versterkt luchtverdediging aan de grens met de NAVO

30 oktober - Rusland gaat vier S-300 luchtverdedigingsinstallaties in de buurt van de grens van Wit-Rusland met Polen en Litouwen plaatsen. Dit gebeurt in het kader van het Joint Regional Air Defense System (JRAD). In december 2009 had Rusland met Wit-Rusland een overeenkomst gesloten over de grensluchtverdediging. Een resultaat is dat de oude Sovjet luchtmachtbasis in Lidy op 120 km van de Poolse grens zal worden uitgebreid. Daar komt in 2015 een squadron Sukhoi Su-27SMZ gevechtsvliegtuigen en een aantal gevechtshelikopters re liggen. De eerste vliegtuigen komen eind dit jaar.
Het is de bedoeling dat de geïntegreerde luchtverdediging in de toekomst ook die van Kazachstan zal omvatten.
Bron: Russia Today

Rusland wil luchtmachtbasis in Wit-Rusland

23 april - Rusland wil nog dit jaar gevechtsvliegtuigen inzetten in Wit-Rusland en daar in de toekomst ook een luchtmachtbasis inrichten. In 2009 was overeengekomen dat Rusland en Wit-Rusland een gezamenlijk luchtverdedigingssysteem zouden inrichten, maar er zijn nog weinig konkrete stappen genomen. Blijkbaar wil Poetin nu doorpakken. Rusland heeft verder een luchtmachtbasis in Kirgizië en een radarstation uit de tijd van de Sovjet-Unie in Wit-Rusland. Ook heeft het luchtafweerraketten aan Wit-Rusland geleverd. Een woordvoerder van het Wit-Russische ministerie van buitenlandse zaken gaf geen kommentaar.
Bron: Reuters (Andrei Makhovsky, Alexei Anishchuk)