Nukleaire NAVO-oefening Steadfast Noon begonnen (UPDATE)

13 oktober - Het is weer herfst, dus tijd voor de jaarlijkse geheime nukleaire NAVO-oefening Steadfast Noon, die overigens stelselmatig uitlekt. Deze keer vindt de oefening plaats vanuit de Duitse vliegbasis Nörvenich in Noordrijn-Westfalen bij Keulen, een reservebasis voor taktische B61 kernwapens van de VS (er is daar slechts een voorziening voor de opslag van kernwapens). De Duitse luchtmacht met Tornado-vliegtuigen [van het Taktisches Lufwaffengeschwader 33 uit Büchel en dit jaar ook de Italiaanse (tien stuks vliegend materieel), Belgische en Nederlandse luchtmacht wordt geoefend bij het afwerpen van deze bommen. Ook valt dit jaar nadruk op het transport van kernwapens vanuit de ondergrondse kluizen (vaults) naar de vliegtuigen, waar ze dan onder worden gehangen. Er wordt overigens niet met scherpe kernwapens gevlogen, in de lucht worden alleen de procedures geëxerceerd.
Tegelijkertijd verloopt op de basis Büchel in de Eifel de oefening Resilient Guard, waarbij onder meer de verdediging van de basis tegen een luchtaanval en de inzet van Patriot luchtdoelraketten in lastig terrein wordt geoefend. Er zijn daar twee groepen luchtafweer met geleide wapens van de Bundeswehr aktief [Flugabwehrraketengruppen 24 en 26]. Dit is de plaats waar de twintig 'Duitse' B61 bommen in vredestijd liggen opgeslagen.
Bronnen: DPA, German-Foreign-Policy.com
UPDATE: 21 oktober - De oefening blijkt zowel in Duitsland als in Nederland te hebben plaatsgevonden. Op Volkel hebben zelfs NAVO-sekretaris-generaal Stoltenberg, commandant European Command ****VS-generaal Wolters en minister van defensie Bijleveld de zaak geïnspekteerd. De vijftig deelnemende vliegtuigen vlogen boven West-Europa en de Noordzee.
Niet-nukleaire NAVO-vliegtuigen nemen ook deel aan het programma SNOWCAT (Support of Nuclear Operations with Conventional Air Tactics) ter ondersteuning van de nukleaire aanvalstaak. Dat zou bijvoorbeeld voor de Poolse luchtmacht kunnen gelden.
Bronnen: Augen Geradeaus (T. Wiegold), NATO Watch

Nukleaire NAVO-oefening Steadfast Noon in Büchel en Kleine Brogel

18 oktober - Afgelopen week is van 14 tot 18 oktober vanaf de kernwapenbases Büchel in de Eifel en het Belgische Kleine Brogel de jaarlijkse nukleaire NAVO-oefening Steadfast Noon gehouden. Büchel is tevens de vliegbasis waar het Taktisches Luftwaffengeschwader 33 is gestationeerd, het nukleaire onderdeel van de Duitse luchtmacht, uitgerust met Tornado's. De oefening is met grote geheimhouding omgeven. Vliegtuigspotters hebben behalve de nukleair geschikte vliegtuigen uit België, Duitsland, Italië en Nederland ook Tsjechische Gripens en Poolse F-16s gezien (die moeten de nukleaire vliegtuigen verdedigen). De VS zal waarschijnlijk hebben deelgenomen met F-16s van de Italiaanse vliegbasis Aviano of F-15Es van het Engelse Lakenheath.
De Amerikaanse B61 kernbommen worden in geval van oorlog mede afgeworpen door de bondgenoten die kernwapens op hun grondgebied hebben. De procedures daarvoor worden tijdens Steadfast Noon geoefend. De kernwapens moeten uit hun ondergrondse kluizen worden gehaald, naar de vliegtuigen getransporteerd en eronder gemonteerd. Gevlogen wordt er niet met de echte bommen. De oefening vindt plaats korte tijd nadat op 10 oktober een eskader nukleair geschikte B-52 bommenwerpers van de VS uit Louisiana (tijdelijk) verplaatst werd naar Engeland.
Duitsland beslist in het eerste kwartaal van volgend jaar over de opvolger voor de Tornado.
Bronnen: Augen Geradeaus (Thomas Wiegold), Handelsblatt, Junge Welt (Marc Bebenroth)

VS bekijken opties om kernwapens te verwijderen uit Turkije

14 oktober - De VS-regering onderzoekt de mogelijkheden om de rond 50 B61 vrije val nukleaire bommen op de Turkse vliegbasis Incirlik te verplaatsen. In het licht van de verslechterende betrekkingen met Turkije rond de krisis in Noord-Syrië werken het ministerie van buitenlandse zaken en het ministerie voor energie aan opties, zo meldde de New York Times als eerste. De situatie rond deze kernwapens is een voortdurende bron van zorgen sinds de mislukte couppoging in Turkije van 2016.
Turkije is het enige van vijf NAVO-landen met kernwapens op hun grondgebied dat geen deel uitmaakt van de NAVO-overeenkomst over nukleaire participatie, die de andere landen toegang tot deze wapens biedt tijdens een krisis. Anders dan bij die andere NAVO-leden zijn er geen Turkse vliegtuigen aangewezen om de kernwapens af te werpen.
Hoe de kernwapens in Turkije verplaatst kunnen worden is nog onduidelijk, hiervoor is in elk geval medewerking van het Pentagon nodig. Het meest voor de hand ligt een zogenaamde Prime Nuclear Airlift Force (PNAF) operatie, waarbij een C-17 Globemaster III transportvliegtuig van de VS-luchtmacht ze ophaalt (vanwege veiligheidsredenen niet allemaal tegelijk). Hiervoor zijn speciale toestellen en personeel (62nd Airlift Wing) beschikbaar. Inzet van C-130 Hercules en C-5 Galaxy.vliegtuigen is ook mogelijk.
Een tijdelijke opslag is een naburige nukleaire basis zoals Aviano in Italië is een optie. Medewerking van Turkije (vrijmaken van het luchtruim) is vereist.
Andere, minder voor de hand liggende mogelijkheden zijn wegtransport met speciale beschermde trucks en vervoer naar een haven voor zeetransport.
Verwijdering van deze wapens zou het einde kunnen betekenen van het bondgenootschap tussen Turkije en de VS, aldus de Times. Het zou ook kunnen leiden tot een krisis binnen de NAVO.
Bron: The War Zone (Joseph Trevithick)
ZIE OOK: Ankit Panda, Why are U.S. Nuclear Bombs Still in Turkey. The New Republic, 15 oktober, 2019

VS zetten NAVO onder druk over Russische kruisraket

9 december - Der Spiegel bericht dat Washington op een vergadering van de Nuclear Planning Group (NPG) van de NAVO vier weken geleden de druk heeft opgevoerd voor een antwoord op nieuwe door Rusland ontwikkelde nucleaire kruisraketten voor de middellange afstand op land, de SSC-8 (NAVO-naam) oftewel de Novator 9M729.
De VS zeggen dat zij op grond van satellietbeelden hebben gekonstateerd dat minstens twee operationele eenheden met de nieuwe kruisraket zijn uitgerust. Dit zou een zware klap betekenen voor het INF-verdrag, het verdrag van Reagan en Gorbatsjov 30 jaar geleden dat een einde maakte aan de aanwezigheid van middellange-afstandsraketten met een bereik groter dan 500 km in Europa.
Het ontwikkelen of testen van dit soort wapens is op zich niet verboden volgens het verdrag, maar opstellen en het maken van een testvlucht wel.
Eventuele tegenmaatregelen volgens een binnen de NAVO cirkulerend non-paper zouden kunnen inhouden: grotere paraatheid, meer bezoeken van nukleaire B-2 bommenwerpers van de VS aan Europa, een modernisering van het raketschild van de NAVO of - het meest verregaand - opstellen van nieuwe VS-raketten voor de middellange afstand in Europa. Dat laatste zou een nieuwe wapenwedloop betekenen.
Het schijnt dat de 9M729 erg lijkt op een maritieme kruisraket van de Russische marine. Dat relativeert  de konfrontatie enigszins. Experts merken op dat beide kanten inmiddels beschikken over vanaf zee en in de lucht te lanceren geleide wapens met een INF-bereik.
Bronnen: Spiegel Online (Matthias Gebauer, Christoph Schult, Klaus Wiegrefe), Deutsche Welle (Chase Winter)

NAVO wil twee nieuwe hoofdkwartieren oprichten

24 oktober - Op de bijeenkomst van NAVO-ministers van defensie die volgende maand plaatsvindt (er zijn er vier per jaar) is de NAVO klaar om twee nieuwe hoofdkwartieren op te richten om de logistiek te verbeteren en aanvoerlijnen te beschermen. De hele militaire kommandostruktuur komt aan de orde en één van de aanbevelingen is om een nieuw logistiek commando en een commando voor de Atlantische Oceaan en het poolgebied op te richten. Het laatste zou de aanvoerlijnen naar Europa moeten beschermen tegen de dreiging van onderzeeboten. Beide commando's zouden op hetzelfde organisatorische niveau komen als de bestaande Joint Forces Commands in Brunssum en Napels. Ze zouden de planning voor de aanvoer van versterkingen naar de frontlijn moeten opstellen en oefenen.
De VS zijn bezig hun aanwezigheid in Europa op te bouwen. Zo is deze week de 1ste Cavalry Division met 89 helikopters waaronder CH-47 Chinooks (transport), UH-60 Black Hawks (taktisch transport) en AH-64 gevechtshelikopters aangekomen in België. Ze zullen verder gaan naar Duitsland, Letland, Roemenië en Polen. Het Congres onderzoekt permanente stationering van een tankbrigade in Europa.
Bron: The Wall Street Journal (Julian E. Barnes)
NB. Zonder veel publiciteit houdt de NAVO vanaf 16 oktober zijn jaarlijkse nukleaire oefening Steadfast Noon op de vliegbases Kleine Brogel (België) en Büchel (BRD). Naast nukleaire vliegtuigen uit België, Duitsland, Italië en Nederland zijn ook niet-nukleaire Tsjechische Gripens en Poolse F-16s gesignaleerd. Waarschijnlijk nemen ook de VS deel met F-16's van Aviano (Italië) of F-15Es van Lakenheath (Engeland)
Bron: Federation of American Scientists - FAS (Hans M. Kristensen)
UPDATE: 8 november - De twee nieuwe commando's zullen worden opgericht, zo hebben de NAVO-ministers van defensie vandaag besloten. In februari wordt de definitieve planning bekend, met onder meer de lokaties waar ze komen. Duitsland en Polen worden genoemd voor het logistieke commando, Engeland, Portugal, Spanje of de VS voor het Atlantische.
Bron: Associated Press (Lorne Cook)