Duitsland en Noorwegen willen onderzeese NAVO-knooppunten

22 oktober - Noorwegen en Duitsland stellen voor onderzeese NAVO-knooppunten (Critical Undersea Infrastructure Hubs - CUI) aan te leggen om de rol van de NAVO bij het beveiligen van de vitale energie- en communicatiestruktuur in het maritieme gebied van Europa te vergroten. Dergelijke CUI Hubs kunnen worden ingericht in de Baltische Zee, de Noordzee, de Atlantische Oceaan, de Middellandse Zee en de Zwarte Zee. Personeel en middelen van nationale autoriteiten kan daarbij worden ingezet om verdacht gedrag te ontdekken en potentiële dreigingen voor te zijn. Oslo wil dan verantwoordelijk worden voor het Hoge Noorden en Berlijn voor de Baltische Zee.

Het voorstel is door de ministers van defensie van beide landen ondertekend ter gelegenheid van een NAVO-top in Brussel op 17 oktober. De NAVO heeft eerder een maritiem centrum voor de beveiliging van onderzeese pijplijnen en kabels opgericht in het Atlantische hoofdkwartier in Northwood bij Londen.

Bronnen: The Defense Post (Giulia Bernacchi), Persbericht Noors ministerie van defensie 

Brits geleid interventieleger gaat inlichtingen delen

13 juni - De Joint Expeditionary Force (JEF), een door Engeland geleid Euopees expeditieleger, gaat op taktisch niveau militaire inlichtingen delen. Dat heeft de Nederlandse minister Ollogren na afloop van een bijeenkomst van de JEF in Amsterdam verklaard. De JEF bestaat uit de drie Scandinavische landen, Finland, de drie Baltische staten, IJsland, Nederland en Engeland. Ze gaan ook de samenwerking versterken om aanvallen op kritische onderzeese en offshore infrastruktuur af te weren.

Bron: Reuters (Bart Meijer)

Topgeheime onderzeeër duikt op in Europa

21 september - De geavanceerde Amerikaanse nukleaire onderzeeër Seawolf (SSN-21) is vandaag gesignaleerd in Schotse wateren op weg naar de marinebasis in Faslane, die geschikt is voor nukleaire onderzeeërs. Een maand eerder bracht de topgeheime duikboot op 21 augustus een bezoek aan de Noorse marinehaven Tromsø. De drie onderzeeërs van dit type die zijn gebouwd (naast de Seawolf de Connecticut en de Jimmy Carter) zijn bij uitstek geschikt voor geheime inlichtingenmissies. De Jimmy Carter is uitgerust met een Multi-Mission Platform (MMP) voor clandestiene spionagemissies, ook in de diepzee (denk aan kabels, berging van objekten, plaatsing van instrumenten etc.). De klasse is tevens uitgerust met Tomahawk kruisraketten.
Het komt zelden voor dat deze schepen te zien zijn buiten hun thuishaven op het schiereiland Kitsap in de staat Washington aan de westkust van de VS. Ze kunnen maandenlang onder water blijven. De Seawolf is momenteel gedetacheerd bij Task Force 69, de permanente eenheid van de Zesde Vloot (Europa en Afrika) voor onderzeese oorlogsvoering. Volgens The War Zone is het showen van de onderzeeërs in Noord-Europese havens een signaal aan Rusland tijdens een periode van toenemende militaire activiteit in de Arctische regio. Noorwegen is bezig de voorzieningen in Tromsø te verbeteren zodat onderzeeërs niet langer voor anker hoeven te gaan in naburige fjorden voor bevoorrading.
Andere Amerikaanse onderzeeërs bezoeken regelmatig Britse bases waaronder Gibraltar en de Schotse haven aan de Clyde.
Bron: The Drive - The War Zone (Joseph Trevithick)

Pakistan wilde internationale zeekabels aftappen

23 juli - De Pakistaanse inlichtingendienst ISI heeft geprobeerd onderzeese kabels te tappen om het internetverkeer af te luisteren, aldus een rapport van Privacy International. De ISI wilde via een aantal firma's Chinese en westerse apparatuur huren om drie van de vier aanlandingspunten van kabels in Karachi te kunnen tappen. Het ging onder meer om verkeer vanuit Europa via Afrika, Noord-Amerika en India. Het is niet duidelijk of de apparatuur ook werkelijk is verkregen en geïnstalleerd. In een tweede fase zouden ook satellietstations (satellite data aggregation sites) worden getapt.
Bron: AFP (Islamabad)
Privacy International, juli 2015. Tipping the Scales - Security and Surveillance in Pakistan

Telecommaatschappij werkte samen met GCHQ bij onderscheppen zeekabelverkeer

20 november - Documenten die ter beschikking van media zijn gesteld door Edward Snowden laten zien dat de firma Cable and Wireless (in juli 2012 gekocht door Vodafone) in elk geval tot april 2013 behulpzaam was bij het afluisteren van internetverkeer via zeekabels door het Britse Government Communications Headquarters (GCHQ). De kodenaam voor Cable and Wireless was Gerontic. Er was full-time een GCHQ-personeelslid bij de firma gestationeerd als projektmedewerker.
Het was zelfs zo dat het bedrijf ruimte huurde bij de firma Reliance Communications uit India op een kabel die van Azië via het Midden-Oosten naar Cornwall liep en vlakbij de transatlantische kabel van Reliance uitkwam. Dit maakte het mogelijk om al het verkeer van de hoofdkabel van Reliance te tappen en door te sturen naar de GCHQ-basis aan de kust van Cornwall in Bude. Het toegangspunt had de kodenaam Nigella.
Vodafone zegt dat GCHQ geen direkte toegang had en dat alles verliep via wettelijke bevelschriften. Het bedrijf incasseerde tientallen miljoenen ponden van GCHQ. Het vermoeden bestaat dat Cable and Wireless van een bevelschrift een lukratief handeltje heeft gemaakt en veel meer deed dan waartoe het verplicht werd.
Bron: Channel 4 (Geoff White)

BT zou kabel geplaatst hebben voor drone-aanvallen VS

27 augustus - De mensenrechtenorganisatie Reprieve heeft een klacht ingediend, omdat er aanwijzingen zijn dat British Telecom (BT) in 2012 een speciale militaire internetkabel heeft aangelegd die dient om drone-aanvallen van de VS in Jemen en Somalië te faciliteren. De verbinding loopt van RAF Croughton in Engeland, een basis die de Amerikaanse luchtmacht gebruikt voor commandovoering, verbindingen en IT-ondersteuning van wereldwijde operaties, naar Camp Lemonnier, de VS-basis in Djibouti.
Het kontrakt van de VS met BT loopt van 12 oktober 2012 tot 14 oktober 2017. Er is ook een verbinding met Capodichino bij Napels waar het hoofdkwartier van de Amerikaanse marine voor Europa en Afrika is gevestigd.
Onderzoek van Computer Weekly toont aan dat de glasvezelkabel in elk geval onderdeel is van het Defence Information Systems Network (DISN) van het Pentagon. BT zegt echter dat het alleen om (militaire) verbindingen gaat en dat er geen speciale aanpassingen zijn verwerkt voor drone-aanvallen.
Bron: The Guardian (Juliette Garside)
Analyse van Computer Weekly (Mark Ballard)

Geheime drone-oorlog ook ondersteund vanuit Duitsland

3 april - Vanuit de Amerikaanse basis Ramstein in Rijnland-Palts worden niet alleen zoals tot nu toe aangenomen drone-aanvallen ondersteund in Afrika, maar vindt ook planning plaats van aanvallen in Jemen en Pakistan. Dat melden NDR Panorama en de Süddeutsche Zeitung op basis van dokumenten en het verhaal van een Amerikaanse dronepiloot die klokkenluider is geworden (Brandon Bryant).
Data van drones worden via (ook kommerciële) satellietverbindingen doorgegeven naar Ramstein en vandaar via een transatlantische kabel naar de basis in de VS waar de dronepiloten zijn gestationeerd.
De data kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op gegevens van mobiele telefoons. Via een techniek met de naam Gilgamesh kan de drone de signalen opvangen die zijn bestemd voor de telefoonmasten van een mobiel netwerk. Daarmee kan de lokatie van het mobieltje exakt worden vastgesteld, essentieel voor de doelopsporing.

Daarnaast is er in Ramstein sinds februari 2003 (kort voor de Irakoorlog) een onderdeel dat Distributed Ground System 4 (DGS-4) heet. Dit is een centrum waar live-beelden van drone-aanvallen worden geanalyseerd, gekombineerd met ander soort inlichtingen en verwerkt tot aanwijzingen voor de dronepiloten. Er zijn wereldwijd nog vier van dit soort centra: DGS-1 in Langley, Virginia (hoofdkwartier CIA), DGS-2 op luchtmachtbasis Beale, Californië, DGS-3 in Osan, Zuid-Korea en DGS-5 op Hawaii.
Bronnen: Tagesschau (Volkmar Kabisch), Panorama (R. Bongen, S. Buchen, J. Goetz, V. Kabisch, A. Kempmann)

GCHQ tapt kabels naar België af

10 maart - GCHQ, de Britse afluisterdienst krijgt via de telecombedrijven toegang tot de zeekabels van glasvezel die aanlanden op de Belgische kust. Dat meldt het Belgische dagblad De Standaard. De krant heeft inzage gekregen in een onderzoeksrapport van het Comité I, de toezichthouder op de Belgische inlichtingendiensten. De zeven bedrijven worden met een bevelschrift gedwongen aan deze praktijk mee te werken als 'intercept partner'.

Het gaat om de  volgende bedrijven:

* British Telecom (kodenaam Remedy)

* Verizon Business (Dacron)

* Vodafone Cable (Gerontic)

* Global Crossing (Pinnage)

* Level 3 (Little)

* Viatel (Vitreous)

* Interoute (Streetcar)

De volgende kabels worden onderschept:

Tangerine (tussen Broadstairs en Oostende)

Concerto (tussen Zeebrugge en Sizewell)

Thorpeness (tussen Bredene en Dumpton Gap bij Broadstairs)

Pan European Crossing (tussen Bredene en Broadstairs)

SeaMeWe-3 (tussen Oostende en Goonhilly Downs); deze lange kabel heeft ook landingsplaatsen in Saoedi-Arabië, Maleisië en China.

GCHQ heeft een bijzonder breed mandaat voor onderzoek van zijn minister, onder meer om "het ekonomische welzijn van het Verenigd Koninkrijk veilig te stellen". De gegevens worden gedeeld met het NSA.

Bron: De Standaard (ook papieren editie)

Cyprus als observatiepost voor het Midden-Oosten

5 november - l'Espresso bericht dat Cyprus dienst doet als de geheime Brits-Amerikaanse luisterpost voor het Midden-Oosten. Toen het eiland in 1960 onafhankelijk werd behielden de Britten twee grote militaire bases. Op één daarvan, het Eastern Sovereign Base Area bij Dhekelia is het inlichtingenstation Ayios Nikolaos met de codenaam Sounder gevestigd. Van hieruit worden de verbindingen van het internet met het Midden-Oosten afgeluisterd door GCHQ, de Britse afluisterdienst. De NSA draait op voor een behoorlijk deel van de kosten en kan in ruil daarvoor meeluisteren. Er worden een aantal onderzeese gladvezelkabels afgetapt die op Cyprus aan land komen: SeaMeWe3, Lev Submarine System, Cadmos, MedNautilus Submarine System, Ugarit, Cios. De kabels lopen naar Israël, Syrië, Libanon, Egypte, Turkije, Griekenland, Italië enz.
In augustus had l'Espresso al onthuld dat GCHQ drie kabels die op Sicilië aan land kwamen aftapt: Fea, SeaMeWe3 en SeaMeWe4. Het Italiaanse bedrijf Telecom Italia Sparkle speelt een belangrijke rol.
Het toegang verkrijgen tot de kabels vereist medewerking van de lokale telekommunikatie-autoriteiten, in het geval van Cyprus de Cyprus Telecommunications Authority (CYTA). De kabels komen aan land bij een kuststation (landing station) en gaan vandaar over land naar een datacentrum, waar ze verknoopt worden met andere kabelnetwerken. Volgens experts wordt het dataverkeer daar gekopieerd met behulp van een passieve optische splitter. Een aparte glasvezelkabel stuurt het onderschepte materiaal dan naar een inlichtingenpost.
Op de luisterpost in Cyprus is ook Amerikaans inlichtingenpersoneel undercover gestationeerd. Ze doen zich voor als toeristen of ander soort reizigers, omdat er een overeenkomst is met Cyprus dat op de basis alleen Brits personeel mag werken.
Bronnen: l'Espresso (Nicki Hager, Stefania Maurizi)