Europese interventiemacht JEF gaat oefenen met Oekraïne

27 maart - Het Oekraïense leger gaat samen oefenen met  de interventiemacht van een coalitie van Europese NAVO-landen, de Joint Expeditionary Force (JEF). De JEF is in 2014 opgericht door Engeland, Nederland, Scandinavische landen en Baltische staten. De JEF is tot 2022 steeds onder de radar gebleven, opgericht onder auspiciën van de NAVO, maar niet ondergebracht in de geïntegreerde NAVO-structuur. Sommigen vroegen zich af waarom er nog een tweede interventieleger nodig was naast dat van de NAVO. Dit wordt nu wel duidelijk. De Europaverslaggeefster van BNR Van der Toorn heeft het door: "(..) ze kunnen zelfstandig opereren en dat is heel handig in een tijd dat de NAVO niet altijd meer een zekerheid is."

De JEF gaat buiten de VS om en valt verregaand samen met de Europese 'Coalitie van de Willigen' die de ambitie heeft een rol te gaan spelen in de Oekraïense oorlog. De leiders onder wie premier Jetten kwamen vorige week bijeen in Helsinki en kondigden aan dat de Baltische regio, het Hoge Noorden en het noordelijk deel van de Atlantische Oceaan een met elkaar verbonden geostrategisch kerngebied vormen waar de JEF-landen gezamenlijke zorgen en belangen hebben. Oekraïne was vorig jaar al geassocieerd lid (enhanced partner) geworden van de club en mag nu mee gaan doen aan de serie JEF LION oefeningen later dit jaar.

Het klinkt allemaal als een bondgenootschap in wording en het zou zeker kunnen leiden tot een Europees leger of een Europese zuil in de NAVO los van de VS. Zo gaat het fragmentatieproces van de NAVO verder en ontstaat geleidelijk een overkoepeling van de EU-defensiepolitiek met twee belangrijke Europese militaire machten buiten de EU, Engeland en Oekraïne. Overigens heeft ook Canada interesse getoond in deze coalitie.

Bronnen: Financial Times (Henry Foy), BNR Webredactie   

Meer Britse militaire aanwezigheid in Noord-Europa

13 oktober - Na een politieke topkonferentie van de door Engeland geleide Joint Expeditionary Force (JEF) op het Zweedse eiland Gotland in de Baltische Zee heeft Engeland bekend gemaakt van plan te zijn de militaire aanwezigheid in Noord-Europa op te gaan voeren door volgend jaar (eenmalig?) 20.000 militairen naar deze regio te sturen om cruciale (vooral onderzeese) infrastruktuur te beschermen tegen "Russische sabotage". De 20.000 soldaten, mariniers en matrozen nemen acht marineschepen en een groep gevechtsvliegtuigen en -helikopters mee om "de politie te helpen en Rusland af te schrikken". Ze gaan meedoen aan grootschalige militaire oefeningen (onder meer Steadfast Defender in Estland en Noorwegen), luchtpatrouilles en koudweer-training.

Aan de JEF nemen Scandinavische en Baltische staten, Nederland en Engeland deel. Tijdens de oefeningen van de JEF in 2024 en 2025 zullen Oekraïense waarnemers aanwezig zijn.

Bron: Reuters (William James), Reuters (Simon Johnson, Anna Ringstrom)

Brits geleid interventieleger gaat inlichtingen delen

13 juni - De Joint Expeditionary Force (JEF), een door Engeland geleid Euopees expeditieleger, gaat op taktisch niveau militaire inlichtingen delen. Dat heeft de Nederlandse minister Ollogren na afloop van een bijeenkomst van de JEF in Amsterdam verklaard. De JEF bestaat uit de drie Scandinavische landen, Finland, de drie Baltische staten, IJsland, Nederland en Engeland. Ze gaan ook de samenwerking versterken om aanvallen op kritische onderzeese en offshore infrastruktuur af te weren.

Bron: Reuters (Bart Meijer)

Brits interventieleger JEF oefent in de Baltische Zee

24 mei - De door Engeland geleide interventiemacht Joint Expeditionary Force (JEF) houdt de komende weken zijn eerste grote marine-oefening, Baltic Protector. Er nemen 3000 militairen en 17 schepen uit Denemarken, Estland, Zweden, Finland, Letland, Litouwen, Noorwegen en Nederland aan deel. Baltic Protector is de eerste inzet van de Maritime Task Force van JEF onder commando van het amfibisch transportdok Albion van de Britse marine. Van de Nederlandse marine is het doklandingssschip Johan de Witt met mariniers betrokken.
Vervolgens zal de JEF mee gaan doen aan de door de VS geleide NAVO-oefening Baltops die gehouden wordt vanuit Duitsland en Zweden. Bij de derde fase van het oefenprogramma zal de task group worden gekombineerd met de westerse landstrijdkrachten in de Baltische regio, waaronder de door Engeland geleide gevechtsgroep in Estland die behoort tot de enhanced Forward Presence (eFP) van de NAVO. Er zullen landingen en verrassingsaanvallen worden uitgevoerd.
Bron: Britse ministerie van defensie

Brits interventieleger naar de Baltische Zee

3 april - Matrozen en mariniers van alle landen van de door Engeland geleide Joint Expeditionary Force (JEF) zullen in mei worden ingezet in de Baltische Zee voor een serie oefeningen in het kader van operatie Baltic Protector. Engeland stuurt bijna 2000 militairen op een totaal van 3000 met rond 20 schepen. Ministers en vertegenwoordigers van de JEF-landen. zijn begin van de maand bijeengekomen op het Britse ministerie van defensie om de details van de mobilisatie te bespreken
Dit is de eerste keer dat het Interventieleger JEF op deze schaal wordt ingezet.
De JEF is een initiatief dat sinds 2014 wordt gesteund door de NAVO, maar niet opgenomen is in de permanente NAVO-commandostruktuur. Naast Engeland maken Denemarken, Estland, Finland, Letland, Litouwen, Nederland, Noorwegen en Zweden er deel van uit. Het totaal aantal mobilisabele troepen bedraagt meer dan 10.000, bij Baltic Protector gaat het om de JEF Maritime Task Group. In juni 2018 werd de JEF volledig operationeel door het ondertekenen van een Memorandum of Understanding door de betrokken landen.
Bron: Persbericht Britse regering

Engeland en Noorwegen gaan samenwerken bij onderzeebootbestrijding

10 mei - Britse en Noorse ministers hebben op 3 mei besprekingen gehouden over samenwerking op het gebied van maritieme patrouillevliegtuigen (de P-8A Poseidon krijgen ze allebei) in het noordelijk Atlantisch gebied.
De samenwerking vindt plaats in het kader van gezamenlijke oefeningen in noordelijke wateren en de operationalisering van de door de Britten geleide Joint Expeditionary Force (JEF), een troepenverband van NAVO-landen, maar buiten de NAVO-commandostruktuur. Noorwegen neemt hier ook aan deel. Bovendien schaffen beide landen de JSF (F-35) aan.
Bron: Jane's Defence Weekly (Nicholas Fiorenza)

Finland en Zweden treden toe tot NAVO-interventiemacht JEF

23 juli - Afgelopen maand zijn Zweden en Finland toegetreden tot de Joint Expeditionary Force (JEF), een door Engeland geleide wereldwijde NAVO-interventiemacht, die echter niet is opgenomen in de formele NAVO-struktuur. Van de JEF maken verder deel uit de NAVO-leden Denemarken, Estland, Letland, Litouwen, Nederland en Noorwegen. De JEF werd in de publiciteit gelanceerd tijdens de NAVO-top in Wales (2014), moet volgende jaar operationeel worden en 10.000 militairen kunnen inzetten.
Daarnaast runt Engeland ook nog een gezamenlijke expeditionaire tropenmacht met Frankrijk, de Combined Joint Expeditionary Force (CJEF). Dit is een produkt van de bilaterale Lancaster House militaire samenwerkingsovereenkomst van zeven jaar geleden. Een recente oefening van de CJEF omvatte meer dan 5000 militairen.
Bron: The National Interest (Elisabeth Braw)

Israël wil meer oefenen met NAVO-landen

12 januari - De Israëlische marine zal dit voorjaar voor het eerst samen met Frankrijk en Cyprus deelnemen aan de traditioneel trilaterale oefening Noble Dina (vorig jaar met de VS en Griekenland). Tot de breuk van Israël en Turkije in 2010 werd de oefening door Israël, Turkije en de VS gehouden. Griekenland nam toen de plaats van Turkije in. Vorig jaar deden een geleide-wapen-destroyer en een P-3C marinevliegtuig voor onderzeebootbestrijding van de VS mee, alsmede Military Sealift Command (MSC). Dit jaar zijn er dus vijf marines aanwezig.
Er is dit jaar nog een oefening gepland van de marines van Israël, de VS en Griekenland, namelijk Reliant Mermaid. Dat gaat vooral over search and rescue.
Het Britse oorlogsschip Bulwark, onderdeel van de Joint Expeditionary Force (JEF), bracht in november een week door in Israël voor gezamenlijke oefeningen en ontspanning. Eind september stuurde de Israëlische marine een onderzeeër en twee oppervlakteschepen naar de basis Taranto van de Italiaanse marine.
Bron: Defense News (Barbara Opall-Rome)

Zweden overweegt mee te doen met Brits geleide interventiemacht

4 oktober - Zweden sluit niet uit zich te voegen bij de door de Britten geleide Joint Expeditionary Force (JEF), aldus minister van defensie Hultqvist. Een geheim memorandum uit november is uitgelekt. Het is gemaakt door de Zweedse militair attaché in Londen, Danielsson en Svenska Dagbladet bericht nu op basis van het dokument dat er hierover informele besprekingen zijn. Voor Zweden zou het een manier zijn om nog nauwer met de NAVO samen te werken.
De JEF is een 10.000 militairen sterke snelle interventiemacht die onder leiding staat van de Britten en waaraan verder Denemarken, Noorwegen, Estland, Letland, Litouwen en Nederland deelnemen. De plannen hiervoor dateren van 2012 en een eerste overeenkomst (Letter of Intent) werd getekend in 2014. De strijdmacht moet in 2018 operationeel zijn. De relatie met de Very High Readiness Joint Task Force (VJRF) en de NATO Reponse Force (NRF), de officiële snelle interventiemachten van de NAVO, is onduidelijk. Het lijken konkurrerende projekten, maar aan de andere kant zijn landen lid van beide initiatieven, ook Zweden zelf is lid van de NRF. De indruk dringt zich op dat de JEF bestemd is voor een noordelijke oorlog met Rusland voor het geval niet alle NAVO-leden hieraan zouden willen meedoen.
Bron: Defense News (Gerard O'Dwyer)
Titel van het memorandum: Orientation of JEF and requests for Swedish participation.

NAVO frist snelle interventiemacht op

2 september - Op de NAVO-top in Wales komen zeker twee pogingen aan de orde om de snelle interventiemacht van de NAVO, de NATO Response Force (NRF), een nieuwe lik verf te geven.
De eerste is de High Readiness Joint Task Force (HRJTF), ook wel 'speerpuntmacht' genoemd. Deze eenheid van rond 4000 militairen kan in een zeer vroeg stadium van een krisis (zoals nu in de Oekraïne) worden ingezet "als een zichtbare demonstratie van de kollektieve kracht van het bondgenootschap", aldus een NAVO-woordvoerder. Een signaal dus, vooral gericht aan verontruste NAVO-leden, zoals de Baltische staten.
Deze superparate troepenmacht zou binnen 48 uur moeten kunnen optreden in het geval van 'hybride oorlogsvoering'. Hybride oorlogsvoering (in de tijd van de Koude Oorlog ook wel paramilitaire oorlogsvoering, ongeregelde oorlogsvoering, covert action of active measures genoemd) wordt erg breed omschreven als "subversie, gebruik van sociale media voor propaganda, intimidatie door troepenkoncentraties aan de buitengrenzen, desinformatie."
De tweede poging heet Joint Expeditionary Forces (JEF). Dit is een interventiemacht van rond 10.000 militairen gekoncentreerd rond het Britse leger, waarvoor Denemarken, de Baltische staten, Noorwegen en Nederland zich zouden hebben opgegeven met Canada op het vinkentouw. Deze zou vooral ook bedoeld zijn om het Britse leger van de straat te houden na de terugkeer uit Afghanistan en Duitsland, zo suggereert de Financial Times enigszins omfloerst.
Hoe HRJTF en JEF zich moeten verhouden is enigszins onduidelijk. Er wordt wel gesuggereerd dat JEF als latere versterking voor de snel in te zetten speerpunt HRJTF zou kunnen dienen.
De HRJTF is onderdeel van een bredere reeks van 18 maatregelen, het Readiness Action Plan (RAP). Hierin zitten in elk geval ook in het aanleggen van vooruitgeschoven materieel- en munitiedepots, versterken van infrastruktuur en aanleg van bases voor roterende detachementen NAVO-militairen, versterkte oefenaktiviteiten en aanwezigheid van vlootelementen aan de grenzen van het NAVO-gebied en multinationale hoofdkwartieren om een en ander aan te sturen. Het RAP is besloten op de vergadering van ministers van defensie van de NAVO begin juni van dit jaar.
De snelle reaktiemachten zijn niet echt nieuw. Al in november 2002 besloot de NAVO in Praag om NATO Response Force op te richten met als kern een Immediate Response Force (13.000), in te zetten binnen vijf dagen. Deze werd in 2004 operationeel en Nederland heeft daar ook troepen voor geleverd, wat de landmacht betreft bijvoorbeeld ter sterkte van een bataljon. De NRF is echter als eenheid nauwelijks ingezet voor militaire operaties.
Enkele vragen: Verdraagt de nog kortere reaktietijd zich met een effektieve parlementaire kontrole? Zijn geregelde troepen een geschikt middel tegen hybride oorlogsvoerders? Betekent de ruime definitie van de hyrbride oorlogsvoering (subversie, sociale media, propaganda) niet dat in toenemende mate militaire middelen binnenslands in NAVO-landen zullen worden ingezet, ook in geval van sociale onrust?
Bronnen: Financial Times (Sam Jones), Defense News (Julian Hale), Defense News (Pierre Tran)
UPDATE: 5 september - De HRJTF is inmiddels gepromoveerd tot Very High Readiness Joint Task Force (Nederlands: 'supersnelle interventiemacht' - hoewel sommigen van mening zijn dat dit geen officieel taalgebruik van defensie kan zijn). Deze VHRJTF krijgt een hoofdkwartier in Polen (waarschijnlijk Szczecin) en voorwaarts gelegen wapendepots. Zo'n logistieke basis wil de NAVO ook in Turkije, maar gisteren was nog onduidelijk of de Turken dit zouden toestaan. Dit lijkt niet meer alleen om de Oekraïne te gaan. Engeland heeft inmiddels  1000 soldaten voor de nieuwe speerpunt toegezegd. Ook zou het nog tijdens de top een 'letter of intent' willen tekenen om de JEF op te richten. Een derde groep landen wordt geleid door Duitsland en omvat Oost-Europese NAVO-leden. Zij zouden zich richten op versterking van de militaire capaciteiten. Dat lijkt eerder defensief geformuleerd dan het woordgebruik bij de speerpunten.
Bronnen: The Globe and Mail (Steven Chase), Defense News (Andrew Chuter)
Finland en Zweden zullen Host Nation Support memoranda ondertekenen met de NAVO. Hierin worden - van geval tot geval besloten - faciliteiten geleverd aan NAVO-troepen op het grondgebied van deze twee landen, die geen lid zijn van de NAVO. Tijdens krisissituaties kan een beroep worden gedaan op de overeenkomsten.
Bron: Irish Times (Derek Scally)
UPDATE 2: 18 september - De 'nieuwe speerpunt' van de NAVO moet binnen een jaar een initiële operationele status hebben. Het NAVO-hoofdkwartier van Multinational Corps Northeast in Szczecin is inmiddels opgewaardeerd tot een high readiness hoofdkwartier onder leiding van Duitsland, Polen en Denemarken.
Bron: Associated Press (David Rising)