EU-plannen voor grondtroepen in Libië

1 oktober - Een EU-plan dat in handen is van Politico, schetst alternatieven voor het sturen van Europese militairen naar Libië voor het geval daar een wapenstilstand tot stand komt.
Het document van 10 blz. biedt drie opties voor de EU:
1. Ondersteuning van een formele overeenkomst tussen de Libische partijen zelf. In dat geval zou de EU de bestaande civiele missie EUBAM (European Border Assistance Mission in Libya) kunnen omzetten in een adviesmissie voor de partijen bij het monitoren van de wapenstilstand.
2. Een door de VN geleid mechanisme met mandaat om de wapenstilstand te monitoren. De EU zou dat kunnen ondersteunen met geld, personeel en expertise, maar geen kontrole hebben over het optreden. Een variant zou erin bestaan het mandaat van Operatie Irini uit te breiden, de marine- en luchtmachtoperatie van de EU die moet toezien op het wapenembargo.
3. De derde optie is een zelfstandige militaire en waarnemersmissie van de EU met VN-mandaat. Die zou de rules of engagement (regels bij de inzet van troepen) van de VN moeten volgen en onder meer een duidelijke exitstrategie hebben om niet in het moeras te belanden. Een dergelijke operatie zou gebruik maken van het Libische luchtruim en beschermd worden door gevechtstroepen. Hij zou zelfs uit twee brigades kunnen bestaan (de EU-gevechtsgroepen?), 5000-10.000 soldaten. Dit is de meest riskante optie, vooral van de kant van onafhankelijke milities en terroristen dreigt gevaar.
De laatste optie wordt "in dit stadium" uitgesloten gezien "de politieke en fysieke risiko's".
Een verkorte versie van het plan van 4 blz. werd door de Hoge Vertegenwoordiger voor buitenlandse zaken en defensie van de EU Borrell vorige maand gepresenteerd op een informele vergadering van de Europese ministers van defensie.
Bron: Politico (Jacopo Barigazzi)

Operatie Irini - stand van zaken

13 augustus - Zone Militaire biedt een overzicht over de Europese maritieme operatie Irini die het wapenembargo rond Libië moet bewaken. Op dit moment zijn qua schepen alleen de Italiaanse helikoptercarrier (amfibisch aanvalsschip) San Giorgio en het Griekse fregat Spetsai voor de missie ingezet in het centrale deel van de Middellandse Zee. Daarnaast levert Griekenland een EMB-145H AEW&C vliegtuig voor opsporing en commandovoering, Duitsland een maritiem patrouillevliegtuig P3C Orion, Luxemburg een SW3 Merlin III en Polen een AN- 28B1R BRYZA, eveneens patrouillevliegtuigen. Italië brengt een Predator drone in. De Franse luchtmacht heeft op 6 augustus een E-3F AWACS met een grote kapaciteit ingezet voor de duur van 8 uur om een gedetailleerd beeld van de situatie op zee en in de lucht rond Libië te vormen.
Bron: Zone Militaire (Laurent Lagneau)

Frankrijk trekt zich terug uit NAVO-operatie in de Middellandse Zee (UPDATE)

1 juli - Frankrijk heeft zich tijdelijk teruggetrokken uit de NAVO-operatie Sea Guardian in de Middellandse Zee, die het wapenembargo rond Libië moet kontroleren. Het land voelt zich onvoldoende gesteund door het bondgenootschap na een incident met de Turkse marine vorige maand.
De Franse ambassadeur bij de NAVO zegt in een brief dat een geheime rapportage van de NAVO over de affaire "de feiten niet vaststelt".
Frankrijk stelt vier eisen aan een eventuele terugkeer in de operatie:
- de bondgenoten moeten hun steun aan het wapenembargo herbevestigen;
- het gebruik van NAVO-identificaties (call signs) moet verboden worden als schepen nationale operaties uitvoeren;
- de coördinatie tussen Sea Guardian en de vergelijkbare EU-operatie IRINI moet worden verbeterd;
- er moet een mechanisme komen voor het omgaan met konflikten en het vermijden van incidenten tussen bondgenoten.
Turkije wordt beschuldigd van het breken van het embargo ten gunste van zijn bondgenoten in de Libische burgeroorlog (de regering in Tripoli) en het gebruik van call signs van de NAVO bij het eskorteren van schepen die wapens naar Libië vervoeren.
Op 10 juni wilde het Franse fregat Le Courbet, varend onder NAVO-commando een schip kontroleren dat op weg was naar Libië en werd daarbij gehinderd door drie Turkse marineschepen. De Turkse schepen richtten drie keer voor korte tijd hun gevechtsradars op het Franse schip, een procedure die vooraf gaat aan het afvuren van wapens. Het Turkse marinepersoneel had gevechtsposities ingenomen.
Turkije bestrijdt deze versie van de gebeurtenissen.
Op 17 en 18 juni probeerde Frankrijk tijdens een NAVO-ministerraad steun te krijgen voor de kritiek op Turkije. Maar slechts acht van de dertig leden [waaronder Duitsland, Italië en Spanje] spraken die steun uit. Daarbij waren niet de VS en Engeland.
Bron: Politico (Rym Momtaz)

AANVULLING: Aan Turkse kant zou het onder meer zijn gegaan om het fregat Oruçreis (F-245).

UPDATE: 7 juli - Frankrijk heeft zijn schepen inmiddels aangeboden aan de Europese operatie Irini, die het embargo ook moet handhaven.

Operatie Irini kan Turks militair konvooi niet stoppen

11 juni - Het is het Griekse fregat Spetsai gisteren niet gelukt om Turkse vrachtschepen die met militair materieel op weg waren naar Libië ter stoppen. Zodra een Griekse helikopter het konvooi naderde kregen ze een scherpe waarschuwing van het Turkse fregat Istanbul (F515) dat het schip beschermd werd door de Turkse marine. De Griek droop vervolgens af.
De Italiaanse commandant van de Europese Operatie Irini (naar alle waarschijnlijkheid was het vice-admiraal Fabio Agostini himself) had opdracht gegeven om het Turkse schip te kontroleren. Irini moet het wapenembargo tegen Libië kracht bijzetten. De Europese marine-operatie kan echter niet optreden tegen schepen die worden beschermd door marineschepen van derde landen.
Het Roll-on-roll-offschip Cirkin is inmiddels aangekomen in de Libische haven Misrata. En een ander Turks vrachtschip, de Parpali is vertrokken uit de havenstad Gemlik aan de Zee van Marmara op weg naar Misrata.
Bronnen: Daily Sabah, @hdevreij
AANVULLING: 12 juni - Van operatie Irini maken momenteel deel uit: drie maritieme patrouillevliegtuigen, waaronder een Duitse P-3C Orion, het Franse fregat Jean Bart en het Griekse fregat Spetsai.
Bron: Marineschepen.nl

Malta verlaat de EU-operatie rond Libië

8 mei - Malta heeft vandaag aan de EU meegedeeld dat het niet langer wil deelnemen aan de EU-operatie Irini die het wapenembargo tegen de partijen in de Libische burgeroorlog moet ondersteunen. De reden is dat de EU niet in staat is een regeling te treffen voor migranten die aankomen uit Libië.
De Maltezen leverden een enterploeg voor de operatie die op 4 mei net begonnen was. Dit lijkt niet veel, maar het is wel de enige ploeg die tot nu toe beschikbaar is gesteld. Irini omvat verder schepen uit Frankrijk, Griekenland en Italië en patrouillevliegtuigen van Duitsland, Luxemburg en Polen. Een Franse patrouilleboot en een Luxemburgse vliegtuig zijn inmiddels met hun werk begonnen. Het Europese satellietcentrum in Spanje biedt ondersteuning.
Malta dreigt ook met een veto op de besluitvorming rond financiering van de inzet van drones en uitgaven voor het ontschepen van eventuele migranten, die aan boord worden genomen tijdens de missie.
Bron: Reuters (Chris Scicluna, Robin Emmott)

Bundeswehr gaat 300 soldaten naar EU-operatie Irini sturen (UPDATE)

22 april - Duitsland is van plan tot 30 april 2021 maximaal 300 militairen ter beschikking te stellen voor de EU-operatie Irini, die sinds 31 maart het wapenembargo tegen Libië moet bewaken en illegale olie-export tegengaan. Het gaat om personeel voor de staf en een Orion P3-C maritiem patrouillevliegtuig. De Bondsdag moet de inzet nog goedkeuren.
Irini (opvolger van Operatie Sophia) is bedoeld om het embargo met satellieten, vliegtuigen en schepen te kontroleren. Tevens moet de Libische kustwacht (een samenraapsel van militiemannen, die de regering in Tripoli steunen) worden opgeleid. De operatie mag niet op vluchtelingenroutes plaatsvinden uit angst eventuele drenkelingen aan boord te moeten nemen. Sowieso worden er voorlopig echter nog geen schepen ingezet. Duitsland plant in augustus een marineschip hiervoor te sturen. Het hoofdkwartier van de operatie komt in Rome.
Het wapenembargo tegen de partijen in de Libische burgeroorlog wordt massaal overtreden door de leveranciers van de oorlogspartijen, vooral de Verenigde Arabische Emiraten en Turkije.
Bronnen: Die Zeit, Duitse Bondsregering
ZIE OOK: Der nächste Auslandseinsatz, German-Foreign-Policy, 24 april 2020
UPDATE: 29 april - Nadat een maand lang ruzie was gemaakt tussen Griekenland en Italië over de commandovoering, zijn de EU-lidstaten het eens geworden over de schepen, vliegtuigen en satellieten die beschikbaar komen voor Irini. De komende dagen zal een schip van de Italiaanse marine aankomen in het operatiegebied in het oostelijk deel van de Middellandse Zee. In de beginfase zal het worden ondersteund door andere marineschepen van de EU-landen die in de buurt zijn. Later zullen de andere schepen die deel gaan uitmaken van de operatie zich daarbij voegen. Er zijn drie marineschepen en drie luchtmachteenheden toegezegd.
Bron: Euractiv (Alexandra  Brzozowski)