De NAVO wordt 'Trump-proof' in Oekraïne

2 juli - Volgens de Wall Street Journal gaat de NAVO maatregelen nemen om te voorkomen dat een eventueel nieuw presidentschap van Donald Trump negatief uitwerkt op de steun aan Oekraïne. Er wordt daarop al sinds enkele maanden gestudeerd, maar de komende top in Washington zal deze maand hierover besluiten nemen. Zo komt er een hoge vertegenwoordiger van de NAVO in Kyiv (vergelijkbaar met een dergelijke post destijds in Afghanistan). Deze civiele functionaris moet de militaire hulp en de stromen van bijstand door diverse landen naar Oekraïne gaan coördineren.

Daarnaast zal in Wiesbaden een nieuw commando van de NAVO worden opgericht voor de militaire bijstand, het NATO Security and Training for Ukraine (NSATU). Daar komen rond 700 personeelsleden uit de VS en van de NAVO-bondgenoten te werken. Deze organisatie zal een groot deel van het werk overnemen van de Ukraine Defense Contact Group overnemen, die in het Ramstein-formaat onder leiding van het Pentagon tot nu toe de militaire bijstand regelt.

Bronnen: Newsweek (David Brennan), Foreign Policy (Robby Gramer)

Verhoogde staat van alarm voor VS-bases in Europa

1 juli - Amerikaanse bases in Europa hebben in opdracht van het US European Command in Stuttgart het alarmniveau verhoogd naar de status 'Charlie'. Het alarm geldt onder meer voor bases in Stuttgart, Baumholder (met installaties in Roemenië en Bulgarije), Spangdahlem en Aviano plus andere bases in Italië. Dit alarmniveau is het een na hoogste en wordt toegepast na een incident of als er inlichtingen zijn over een waarschijnlijke terroristische aanslag of aanval op Amerikaans personeel of installaties.

De maatregelen kunnen inhouden dat het personeel niet in uniform mag reizen, verscherpte bewaking bij de poorten. verhoogde waakzaamheid voor al het personeel en beperkte toegang tot sommige restaurants, kappers enz. 

Er zijn vier alarmniveaus: Alpha, Bravo, Charlie en Delta. Alpha geldt als alles rustig is. Bravo was jarenlang na de aanslagen van 11 september een standaardmaatregel voor Amerikaanse bases. Delta betekent dat een aanval ophanden of al gaande is.

Een specifieke reden voor het alarm is niet gegeven, maar anonieme regeringswoordvoerders noemden de verkiezingen in Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, de Olympische spelen en de lopende oorlogen in Oekraïne en Gaza. De New York Times legde een verband met dreigementen uit Rusland naar aanleiding van het vrijgeven van lange-afstandswapens voor gebruik op Russisch grondgebied en toegenomen sabotageactiviteiten in West-Europa.

Bronnen: New York Times (Julian E. Barnes, John Ismay), Stars and Stripes (John Vandiver), Associated Press (Tara Copp)

Artikel 5 van de NAVO minder waterdicht dan vaak gedacht

20 juni - Bij The Conversation wijzen twee politicologen erop dat het bijstandsartikel van de NAVO - Artikel 5 - minder verplichtend is dan vaak wordt gedacht. Het artikel zegt dat een gewapende aanval tegen een lid van de NAVO in Europa of Noord-Amerika zal worden beschouwd als een aanval tegen alle leden van het bondgenootschap en dat de lidstaten dan te hulp schieten. Er wordt echter geen duidelijke definitie van het begrip gewapende aanval gegeven. 

Dit was van belang in februari 2020 toen Turkije verzocht om militaire bijstand tegen Russische en Syrische aanvallen op zijn militairen bij Idlib in het kader van de interventie in de Syrische burgeroorlog. Turkije was overigens eerst zelf Syrië binnengevallen, hetgeen toepassing van Artkkel 5 al dubieus zou maken, omdat dit geen geval van legitieme zelfverdediging was. De bondgenoten kozen ervoor om de bijstand sowieso niet te geven, aangezien ze het geweldsniveau tegen Turkije onvoldoende vonden om te spreken van een gewapende aanval.

Zelfs als de leden van de NAVO besluiten Artikel 5 van kracht te laten zijn in een bepaalde situatie, kan elke lidstaat zelf beslissen hoe ze willen optreden. Artikel 5 is tot nu toe alleen ingeroepen na de aanval van 11 september 2001 op de VS. 13 NAVO-landen hebben toen vliegtuigen gestuurd om te helpen het Amerikaanse luchtruim te bewaken. Maar de meeste NAVO-landen zonden geen militairen naar Afghanistan voor de oorlog tegen de Taliban (Operatie Enduring Freedom). De NAVO als geheel kwam daar pas later in actie, maar dan met een mandaat van de VN (ISAF).

Er zijn ook nog geografische beperkingen voor NAVO-steun op basis van Artikel 5. Toen Engeland in 1982 oorlog voerde met Argentinië over de Falklandeilanden werd het NAVO-verdrag niet toegepast, omdat dit alleen geldt voor de Noord-Atlantische regio.

Bron: The Conversation (Dan Reiter, Brian Greenhill)

Groot aantal VS-militairen in Jordanië

18 juni - Het aantal VS-troepen in Jordanië is met 20% vermeerderd sinds een drone-aanval van een Iraakse militie op een buitenpost in dat land (Tower 22) in januari drie VS-soldaten doodde. Volgens een bericht van de president aan het Congres zijn er nu 3813 Amerikaanse militairen in Jordanië. Dit aantal is het grootste sinds de invasie in Irak van 2003 en valt samen met de oorlog van Israël tegen Gaza. Het mandaat voor deze inzet betreft anti-terreuroperaties tegen ISIS, het verzekeren van de Jordaanse veiligheid en de stabiliteit in het Midden-Oosten.

De vliegbasis Muwaffaq Salti in Azraq is een belangrijk centrum voor de drones en gevechtsvliegtuigen van de VS. In 2021 gaf een bilaterale defensie-overeenkomst, waar het Jordaanse parlement buiten werd gehouden, de VS "onbelemmerde toegang" tot een groot aantal militaire installaties in het land.

Bron: Middle East Eye 

Finland krijgt een NAVO-landcommando

14 juni - In Finland komt een nieuw landcommando van de NAVO met troepen. Dit commando gaat grondoperaties in het noorden van Europa en Scandinavië leiden. De lokatie is nog niet bekend gemaakt. In de nieuwe commandostruktuur van de NAVO gaan alle Noord-Europese landen onder het NAVO-hoofdkwartier Joint Force Command Norfolk in de VS vallen, dat het noordelijk Atlantisch gebied bestrijkt in plaats van het oostelijke NAVO-commando in het Limburgse Brunssum.

Bron: Reuters (Anne Kauranen)

NAVO vormt landcorridors voor grote Europese oorlog

4 juni - De NAVO maakt plannen voor een aantal landcorridors om troepen en pantservoertuigen snel naar de frontlijn te kunnen brengen in geval van een grote Europese oorlog met Rusland. Er zijn vijf havens aangewezen met de bijbehorende logistieke routers naar het oosten. Volgens de bestaande plannen moeten Amerikaanse soldaten landen in Nederlandse havens (Rotterdam) om vandaar per trein naar het oosten te gaan. Maar nu maakt het logistieke commando JSEC in Ulm sinds vijf jaar ook plannen voor reservehavens en routes voor het geval dat de troepen die via Nederland gaan worden gebombardeerd of de Noord-Europese havens verwoest worden. Daarvoor in de plaats vindt het transport dan plaats via Italiaanse havens (via Slovenië en Kroatië naar Hongarije) of Turkse en Griekse havens (via Bulgarije en Roemenië). Ook zijn er plannen om gebruik te maken van havens in de Balkan en via Noorwegen en Zweden naar Finland.

De commandant van JSEC denkt ook dat op basis van de ervaringen in Oekraïne de tijd van grote logistieke bases zoals in Afghanistan en Irak voorbij is. Ze worden al in het begin van een oorlog vernietigd. Luchtverdediging in Europa is erg schaars. Er zou maar 5% aanwezig zijn van hetgeen nodig is om de Midden- en Oost-Europese landen te verdedigen. De Britten hebben grote problemen met de raketverdediging voor de zes Type 45 destroyers van hun marine. De Britse landmacht heeft zes moderne Sky Sabre luchtverdedigingssystemen, maar het bereik van hun onderscheppingsraketten gaat niet verder dan 40 km en twee ervan staan overzee (de Falkland-eilanden en mogelijk het Midden-Oosten of Cyprus voor training). Het is ook in Polen ingezet. De VS hebben een batterij Patriot ingezet om een luchthaven in het zuiden van Polen te beschermen die een belangrijke rol speelt bij de wapentransporten naar Oekraïne.

Bronnen: The Telegraph (Joe Barnes), Financial Times (Henry Foy, John Paul Rathborne)

Eerste bilaterale legeroefeningen van China en Mongolië in de Gobiwoestijn

10 mei - China heeft per spoor een brigade van de 79ste Legergroep met materieel verplaatst van de grensstad Erenhot in Binnen-Mongolië (een Chinese regio) naar een oefengebied diep in de Gobiwoestijn om daar te oefenen met het leger van Mongolië. De oefening Steppe Partner 2024 vindt plaat in de zuidoostelijke provincie Dornogovi van Mongolië.

Vorig jaar juni nam China ook al deel aan de multinationale oefening in vredesoperaties Khaan Quest 2023 in Mongolië. In het verleden heeft China ook troepen per spoor vervoerd naar Laos en Rusland.

De Mongoolse strategie is om te balanceren tussen China en de VS.

Bron: South China Morning Post (Seong Hyeon Choi)