Artikel 5 van de NAVO minder waterdicht dan vaak gedacht

20 juni - Bij The Conversation wijzen twee politicologen erop dat het bijstandsartikel van de NAVO - Artikel 5 - minder verplichtend is dan vaak wordt gedacht. Het artikel zegt dat een gewapende aanval tegen een lid van de NAVO in Europa of Noord-Amerika zal worden beschouwd als een aanval tegen alle leden van het bondgenootschap en dat de lidstaten dan te hulp schieten. Er wordt echter geen duidelijke definitie van het begrip gewapende aanval gegeven. 

Dit was van belang in februari 2020 toen Turkije verzocht om militaire bijstand tegen Russische en Syrische aanvallen op zijn militairen bij Idlib in het kader van de interventie in de Syrische burgeroorlog. Turkije was overigens eerst zelf Syrië binnengevallen, hetgeen toepassing van Artkkel 5 al dubieus zou maken, omdat dit geen geval van legitieme zelfverdediging was. De bondgenoten kozen ervoor om de bijstand sowieso niet te geven, aangezien ze het geweldsniveau tegen Turkije onvoldoende vonden om te spreken van een gewapende aanval.

Zelfs als de leden van de NAVO besluiten Artikel 5 van kracht te laten zijn in een bepaalde situatie, kan elke lidstaat zelf beslissen hoe ze willen optreden. Artikel 5 is tot nu toe alleen ingeroepen na de aanval van 11 september 2001 op de VS. 13 NAVO-landen hebben toen vliegtuigen gestuurd om te helpen het Amerikaanse luchtruim te bewaken. Maar de meeste NAVO-landen zonden geen militairen naar Afghanistan voor de oorlog tegen de Taliban (Operatie Enduring Freedom). De NAVO als geheel kwam daar pas later in actie, maar dan met een mandaat van de VN (ISAF).

Er zijn ook nog geografische beperkingen voor NAVO-steun op basis van Artikel 5. Toen Engeland in 1982 oorlog voerde met Argentinië over de Falklandeilanden werd het NAVO-verdrag niet toegepast, omdat dit alleen geldt voor de Noord-Atlantische regio.

Bron: The Conversation (Dan Reiter, Brian Greenhill)

Britse marine had kernwapens bij zich tijdens de Falklandoorlog

3 januari - Een dossier in de Britse Nationale Archieven met de classificatie 'Top Secret Atomic', dat nu is vrijgegeven, laat de aanwezigheid zien van kernwapens aan boord van Britse marineschepen tijdens de oorlog om de Falklandeilanden. De oorlog begon, nadat het leger van de Argentijnse junta de eilanden in april 1982 had bezet, omdat ze die als behorend bij Argentinië beschouwden.
Uit het document van 6 april 1982 blijkt dat het ministerie van defensie zich zorgen maakte vanwege de aanwezigheid van nucleaire dieptebommen op een aantal fregatten en destroyers van de marinetaakgroep die in het kader van 'Operation Corporate' de eilanden moesten heroveren. De kernwapens leidden tot een ruzie tussen de marine en het ministerie van buitenlandse zaken dat wilde dat ze werden 'ontscheept' bij een Britse basis op het eiland Ascension in de zuidelijke Atlantische Oceaan. De marine weigerde omdat de nucleaire taak (tegen Russische onderzeeërs) niet mocht worden belemmerd. Uiteindelijk waren de 31 kernbommen half mei overgebracht naar de twee grotere vliegdekschepen Hermes (18) en Invincible (12) in de exklusieve (oorlogs)zone, waar ze beter waren beschermd. Eén wapen was verder nog op het hulpschip Regent. De destroyer Sheffield werd dezelfde maand geraakt met een Argentijnse Exocetraket en zonk.
Uit de vrijgegeven documenten is niet duidelijk of de kernwapens op scherp stonden of (deels?) vervangen waren door 'inerte' dummies van verarmd uranium. Deze werden soms gebruikt om de wapens te testen.
Bron: Declassified UK (Richard Norton-Taylor)

Britse patrouilleboot onderschept Argentijns onderzoeksschip bij de Falklands

6 september - De patrouilleboot Clyde van de Britse marine heeft in de buurt van de Falklandeilanden (Argentinië: Malvinas) het Argentijnse onderzoeksschip Puerto Deseado onderschept. Het marineschip bevond zich aan de rand van de territoriale wateren van dit Britse overzeese gebiedsdeel en had haar satellietsignaal afgezet. De Puerto Deseado, die was uitgerust met apparatuur om de diepte van de zee te onderzoeken, keerde om, zette het signaal weer aan en keerde terug naar de haven.
De verdenking van Britse kant is dat het Argentijnse schip bezig was naar olie te zoeken.
In 1982 voerden Engeland en Argentinië een oorlog om de Falklands die eindigde met een Argentijnse nederlaag.
Bron: Daily Telegraph (Dominic Nichols)

Engeland stuurt Chinooks terug naar Falklands

5 juli - Engeland heeft in juni één van de twee Chinook zware transporthelikopters, die in 2006 van de eilanden werden verplaatst naar Afghanistan, teruggestuurd naar de Falklands. In maart 2015 was bekend gemaakt dat de Chinooks terug zouden komen uit Afghanistan en toegevoegd aan de reguliere sterkte. De tweede helikopter gaat eind van het derde kwartaal naar de Falklands en zal daar na een maand operationeel zijn. Met 40 personeelsleden worden de twee Chinooks permanent toegevoegd aan de British Forces South Atlantic Islands (BFSAI). De Westland Sea King search and rescue helikopters die tijdelijk als vervanging dienden gaan terug.
Bron: Jane's Defence Weekly (Gareth Jennings)

Verdediging van Falklands problematisch

28 december - De Sunday Express maakt zich op basis van bronnen bij het Britse ministerie van defensie zorgen over de verdediging van de Falkland-eilanden (Malvinas) nu Rusland heeft aangekondigd aan Argentinië twaalf Sukhoi Su-24 gevechtsvliegtuigen te gaan leveren. Die zijn al wat ouder, maar ook bij slecht weer inzetbaar op afstanden groter dan 3000 km en uitgerust met lasergestuurde raketten. Eerder werd een deal met Brazilië over 24 Saab Gripens verijdeld door Whitehall, omdat ze onderdelen uit Engeland bevatten.
Op de Britse kolonie Falklands, waarop Argentinië aanspraak maakt en waarover beide landen in 1982 oorlog voerden, zijn nu nog vier Typhoon gevechtsvliegtuigen aanwezig en 1200 militairen die worden ondersteund door een marineschip. Pas in 2020 zou het vliegdekschip Queen Elizabeth met F-35B gevechtsvliegtuigen het gat kunnen vullen.
Bron: Sunday Express (Marco Giannageli)
UPDATE: 24 maart 2015 - Engeland gaat de komende tien jaar 280 miljoen pond uitgeven om de defensie van de Falklands (Malvinas) te versterken. Het garnizoen zal worden uitgebreid met twee Chinook transporthelikopters. Ook zal er steeds een patrouilleboot aanwezig zijn - momenteel de Clyde. Er zal in tien jaar 180 miljoen pond worden besteed aan verbetering van de infrastruktuur, waaronder de haven en de brandstofvoorziening.
Bron: BBC News

Bereidt Engeland zich voor op een nieuwe Falklandoorlog?

12 jan. 2013 - Volgens een artikel in de Sunday Telegraph bereidt de Britse defensietop scenario's voor om extra troepen naar de Falkland eilanden te sturen als voorbereiding op een referendum over de toekomst van de eilandengroep dat in maart zal worden gehouden. Het zou kunnen gaan om personeel van 16 Air Assault Brigade (8000 militairen van vijf infanteriebataljons) of de inzet van de Response Task Force Group van de marine om vlootoefeningen te houden in de zuidelijke Atlantische Oceaan. De planning gebeurt door Permanent Joint Headquarters in Northwoord (Londen). Engeland en Argentinië vochten in 1982 een oorlog uit over het bezit van de Falklands.
Bron: Sunday Telegraph (Sean Rayment)