Finland stelt bases in Lapland ter beschikking van de VS (UPDATE)

18 december - Finland en de VS hebben een Defence Cooperation Agreement (DCA) gesloten over bilaterale militaire samenwerking. Beide landen hebben al sinds begin jaren negentig een nauwe samenwerking op dit gebied en dat is nu vastgelegd in een overeenkomst, die het Finse parlement nog moet goedkeuren. Daarbij krijgen de VS toegang tot en gebruik van Finse militaire installaties en terreinen voor onder meer de opslag van militair materieel, voorraden en goederen en kunnen ze vliegtuigen, schepen en voertuigen verplaatsen op Fins grondgebied. Het noordelijke deel van het land (Lapland) is daarbij vooral belangrijk, vijf van de vijftien bases waar de VS gebruik van kunnen maken liggen daar. Daaronder valt ook Rovajärvi, het grootste militaire oefenterrein in West-Europa, dat bruikbaar is voor brigadeoefeningen. Daarnaast de Lapland Air Command Air Base (vliegbasis voor F-18s en in de toekomst F-35s) en het Jaeger Brigade Garrison in Rovaniemi. Ook de militaire depots van Tervola en Veitsiluoto komen voor de VS beschikbaar. De meest noordelijke van de bases is de Border Guard Base in Ivalo, 50 km van de Russische grens op de route naar Moermansk. Aan de Russische kant ligt de 80ste Gemotoriseerde Infanteriebrigade in Alakurtti, de arctische brigade van Rusland.

Enkele dagen geleden werd een dergelijke overeenkomst tussen Zweden en de VS gesloten, ook met inbegrip van de noordelijke Zweedse bases. Met Noorwegen was er al veel langer een DCA, waarbij overigens ook beperkingen voor de Amerikaanse activiteiten waren afgesproken. Ook met IJsland is er al lang zo'n overeenkomst.

Bron: The Barents Observer (Atle Staalesen)

AANVULLING: Bij de Zweedse bases gaat het volgens de Barents Observer om 14 bases, waarvan vier in het hoge noorden: de vliegbases bij Luleå en Vidsel, en het gebied van het artillerieregiment en legerkamp van Boden en dat van de Lapland Jaeger Brigade bij Kiruna.

UPDATE: 19 december - Nu is er ook met Denemarken een defensieovereenkomst van de VS. De Amerikanen krijgen de mogelijkheid om op de bases Karup, Skrydstrup en Aalborg permanent soldaten te stationeren en er wapens en materieel op te slaan. Ook op het gebied van training en logistiek zal meer worden samengewerkt.

De onderhandelingen met Denemarken waren begin 2022 gestart. De overeenkomst moer worden goedgekeurd door het Deense parlement, hetgeen een jaar in beslag kan nemen. De verbintenis geldt voor tien jaar, gedurende welke tijd er niet kan worden opgezegd.

Bron: Bloomberg (Sanne Wass)

Bases van Duitse brigade in Litouwen aangewezen (UPDATE)

18 december - De kazernes voor de in Litouwen te stationeren zware Duitse brigade staan nu vast. Twee bataljons gevechtstroepen zullen gelegerd worden in Rūdninkai ten zuiden van de hoofdstad Vilnius en in Rukla ten oosten van Kaunas. In Rukla zit al de gevechtsgroep van de NAVO (enhanced Forward Presence van de Bundeswehr samen met Nederland en Noorwegen), die het derde bataljon van de brigade gaat vormen. Daarnaast is een logistiek centrum wat verder naar het noorden in Siauliai gepland.

De twee nieuwe bataljons worden gevormd uit het al bestaande Panzerbataillon 203 uit Augustdorf en het Panzergrenadierbataillon 122 uit Oberviechtach. Daar komen dan nog logistieke en verzorgingstroepen, artillerie en medische eenheden bij, in totaal 5000 soldaten voor de hele brigade.

Er is nu ook een tijdplan vastgesteld. In het tweede kwartaal 2024 gaat een commando kwartiermakers in Vilnius aan het werk dat zal worden uitgebouwd tot de brigadestaf. De opstelling van de brigade is voor 2025 gepland en de complete brigade zal op zijn laatst eind 2027 gestationeerd zijn.

In Duitsland kost een brigade 25-30 miljoen euro per maand, bij de inzet in het buitenland zal dat duurder uitvallen.

Bron: Augen Geradeaus (T. Wiegold)

UPDATE: 20 december - De aanleg van de infrastruktuur voor de Duitse brigade zorgt in Litouwen voor problemen, vooral vanwege de hoge eisen van de Duitsers. Een bericht van de Duitse militair attaché in Vilnius wordt geciteerd door Der Spiegel. De financiële bijdrage willen de Litouwers in elk geval beperken tot de militaire infrastruktuur. De woningen voor de Duitse gezinnen liggen duidelijk boven de standaard voor Litouwse soldaten en de bouwkosten voor scholen en crèches moet Duitsland voor 100% dragen (de grond wordt wel beschikbaar gesteld).

Bron: n-tv    

Australische afuisterbasis belangrijk voor Gaza-oorlog

3 november - De Pine Gap afluisterinstallatie bij Alice Springs in Australië  is van groot belang voor de oorlog In Gaza, zo blijkt uit een artikel van Declassified Australia. De resultaten van het verzamelen van grote hoeveelheden verbindings- en elektronische inlichtingen door twee geosynchrone Orion satellieten die op 36.000 km hoogte op een vaste plaats ten opzichte van de aarde staan, worden door Pine Gap geanalyseerd en doorgegeven aan het Israëlische leger.

De officiële naam van de basis van de Amerikaanse National Security Agency (NSA) is Joint Defence Facility Pine Gap (JDFPG). In het door Edward Snowdon vrijgegeven archief staat de codenaam van de basis RAINFALL. De signalen die verwerkt worden heten PROFORMA, communicatie van radars en wapensystemen die real time worden verzameld. Dat kunnen bijvoorbeeld lanceringsignalen van de raketten van Hamas zijn of communicatiegegevens over dreigende lanceringen vanuit Libanon of Iran. Op het gebied van doelopsporing is er een aparte overeenkomst tussen de NSA, het Britse afluistercentrum GCHQ en de  verbindingsinlichtingendienst Israeli SIGINT National Unit (ISNU). Volgens een gelekt document worden bij deze samenwerking onder meer gegevens uitgewisseld over Palestijnen. Vanwege het gevoelige karakter van deze samenwerking valt de resulterende doelbepaling wat Palestijnen betreft niet onder dit projekt

De personeelsomvang van Pine Gap is 800, waarvan de helft Amerikanen. Van de overigen zijn er minder dan 100 Australische regeringspersoneel, de rest is geprivatiseerd.

Bron: Declassified Australia (Peter Cronau)

VS activeren onderzees spionageprogramma tegen Chinese onderzeeërs

23 september - Een uitgebreid rapport van Reuters meldt een grootscheepse reconstructie van een oud onderzees spionageproject van de VS tegen onderzeeërs: de herleving van het Integrated Undersea Surveillance System (IUSS). De aanleiding is de nieuwe missie voor een spionagepost op een eiland 80 km ten noorden van Seattle, die tot nu toe hoofdzakelijk belast was met het volgen van de bewegingen van walvissen en het meten van de stijgende temperatuur van het zeewater: een Theater Undersea Surveillance Command.

De modernisering van het IUSS gaat erom het bestaande netwerk van onderzeese spionagekabels om de akoestische signalen van vijandelijke onderzeeërs te traceren te vernieuwen en te combineren met maritieme drones en een vloot van spionageschepen met ultramoderne sensoren en onderzeese microfoons. Het bestaande kabelsysteem van IUSS dateert uit de Koude Oorlog en was gericht tegen de Sovjet-Unie, het moest met name de uitbraak van Russische onderzeeërs naar de Atlantische Oceaan verhinderen. Het bestaan ervan werd pas officieel erkend in 1991. Het systeem bestond sinds de jaren vijftig onder de naam SOSUS (Sound Surveillance system) en was door kritische onderzoekers in de jaren tachtig onthuld. In 1985 werd de naam veranderd in IUSS toen het werd gekombineerd met een technologie die bekend staat als Surveillance Towed Array Sensor System (SURTASS), lange vertikale sonarsystemen die achter marineschepen worden gesleept om naar onderzeeërs te luisteren.

Het systeem wordt nu omgebouwd om Chinese onderzeeërs te traceren. Daarbij zal ook gebruik worden gemaakt van maritieme drones om het veel mobieler te maken. Er zijn nu twee vaste observatiepunten voor IUSS. Enerzijds het boven aangeduide Naval Air Station Whidbey Island in de staat Washington en anderzijds Dam Nek Naval Station in Virginia Beach.

Bron: Reuters (Joe Brock)

De jaarlijkse nukleaire oefening van de NAVO

23 oktober - Het is weer herfst, dus dat betekent dat de nukleaire luchtmachtoefening van de NAVO Steadfast Noon wordt gehouden, zoals gewoonlijk in oktober (van de 16e tot de 26e). Deze keer vond de oefening plaats boven de noordelijke Adriatische Zee en de Tyrreense Zee tussen Sardinië en Sicilië. Er namen 60 vliegtuigen uit 13 lidstaten aan de training deel. daaronder ook B-52 strategische bommenwerpers van de VS die uit de VS kwamen. Een B-52 maakte een rondje boven Noordwest-Europa.

Vroeger was deze oefening streng geheim, maar sinds enige tijd zijn er persverklaringen en nu zelfs een gesprek van NAVO-functionarissen met journalisten van de Frankfurter Internationale Zeitung (FAZ) en twee andere internationale kranten. Het draaiboek van de oefening richt zich op een fiktief land, dat echter dezelfde eigenschappen heeft als Rusland. Het scenario speelt in een zwaar bevochten omgeving en omvat stresstests waarbij NAVO-vliegtuigen of hele vliegvelden worden uitgeschakeld door vijandelijk vuur en er vervanging moet worden geregeld. Elke nukleaire inzet heeft de vorm van een 'pakket' vliegtuigen (tankers, jachtvliegtuigen, bommenwerpers die gronddoelen zoals radars kunnen uitschakelen) dat de nukleaire bommenwerper naar zijn doel begeleidt. Deze begeleiding, die ook gebeurt door NAVO-landen die zelf geen kerntaken hebben, heeft de code SNOWCAT (Support of Nuclear Operations with Conventional Air Tactics).

Geoefend wordt hoe de kernwapens uit hun ondergrondse kluizen worden gehaald en onder de vliegtuigen worden gehangen, in dit geval op de vliegbases Ghedi (bij Brescia) en Aviano (ten noordoosten van Venetië) in Italië. De bommen gaan echter niet mee de lucht in.

Nu wordt nog met F-16s geoefend, volgend jaar voor het eerst met de F-35 die tot 2025 worden uitgerust met de nieuwe B61-12 kernbommen (bunkerbrekers met satellietnavigatie) in plaats van de huidige vrije-val-bommen. Volgens de FAZ is zelfs de verplaatsing van de nukleaire vliegtuigen naar een konfliktgebied al een afschrikkingssignaal. Dit impliceert eigenlijk dat de vliegtuigen in krisis- en oorlogssituaties naar oorlogslokaties kunnen gaan. In het persbericht van de NAVO werd (voor het eerst?) benadrukt dat (het grootste deel...) van de training plaatsvond op minstens 1000 km van de Russische grens.

De oefening wordt onder meer voorbereid op de Duitse afdeling van het US Air Force Nuclear College op de vliegbasis Ramstein. Er zijn daar onder meer cursussen doelbepaling en doelwijziging met namen als 'Theater Nuclear Operation'.

Bronnen: FAZ (Thomas Gutschker), Counterpunch (John Laforge), NAVO persbericht 

 AANVULLING: België deed mee met drie F-16s. 

VS-militairen nog steeds in Jemen

2 november - In verband met het afvuren van ballistische raketten en kruisraketten in de richting van Israël door Jemenitische Houthi-rebellen op 30 oktober (ze werden onderschept door de marine van de VS in de Rode Zee) wijst The Intercept er op dat er in Jemen nog steeds Amerikaanse special forces aanwezig zijn. Afgelopen juni bevestigde het Witte Huis nog dat er 'gevechtstroepen' van de VS in Jemen waren om operaties uit te voeren tegen Al Qaida en ISIS (War Powers Resolution rapport). Ze staan onder leiding van Special Operations Command Central Forward Yemen (SOCCENT FWD Yemen of SFY). Dit is een vooruitgeschoven element van Special Operations Command uit Tampa in de VS dat anti-terreuroperaties van Pakistan tot Egypte kontroleert. Er is verder niet veel over de activiteiten bekend. Tijdens de periode Trump was er een plan om een 300 sterke stammilitie te trainen voor onconventionele oorlogsvoering en contra-terreur operaties. Ook over de periode Obama was er een dergelijk bericht. Training en advies voor gelieerde troepen zou dus de opdracht zijn, een klassieke taak voor special forces. 

Bron: The Intercept (Ken Klippenstein)

Meer dan 1000 Duitse soldaten naar het Midden-Oosten

28 oktober - Volgens de Keulse Tv-zender n-tv berichten 'veiligheidskringen' dat er tot nu toe meer dan 1000 soldaten van de Bundeswehr naar het Midden-Oosten zijn gestuurd voor het geval dat Duitse burgers uit de hele regio geëvacueerd moeten worden. De meeste ervan zijn paraat op Cyprus. Op 21 oktober landde daar een A400M militair transportvliegtuig uit Hannover met een tweede in aantocht. Het bevoorradingsschip Frankfurt am Main (A1412), dat in de buurt was om migrantenbewegingen te observeren lag voor de haven van Limassol. De Bundeswehr heeft het eigen reactievermogen in het Midden-Oosten verhoogd. Op Cyprus is een plannings- en operationele staf opgebouwd. Er zijn daar ook special forces van de Duitse marine (KSM) met gevechtszwemmers bij de hand. Soldaten van Kommando Spezialkräfte (KSK) zijn naar Jordanië gevlogen. Volgens ZDF zijn ook leden van de elite-eenheid van de politie GSG 9 en KSK op Cyprus. Het Duitse korvet Oldenburg kruist voor de Libanese kust in het kader van VN-vredesoperatie UNIFIL II. Het wordt afgelost door het fregat Baden-Württemberg. De Oldenburg gaat dan naar de Egeïsche Zee bij Standing NATO Maritime Group 2 (SNMG2).

De Nederlandse ministeries van buitenlandse zaken en defensie hebben op 18 oktober twee C-130 Hercules transportvliegtuigen met 200 soldaten naar Cyprus gestuurd. daarbij zijn ook mariniers en ondersteunende staf.

Op Kreta zijn op het militaire deel van de luchthaven Chania transportvliegtuigen van de US Air Force gesignaleerd (C-130. C-17, KC-135 tankers). Het marinesteunpunt Souda op het eiland met zijn luchthaven is een belangrijke VS-basis in de oostelijke Middellandse Zee.

Bronnen: n-tv, Augen Geradeaus (T.Wiegold), ZDF (Julia Klaus), The Cradle