NAVO plaatst AWACS in Litouwen [UPDATE]

28 september - De NAVO gaat voor enkele weken twee AWACS radarvliegtuigen voor observatie vanaf de oostflank plaatsen in Litouwen [Ŝiauliai waar ook gevechtsvliegtuigen van bondgenoten zijn gestationeerd] om Rusland in de gaten te houden, met name de vesting Kaliningrad. Het eerste toestel zal vandaag aankomen.

De NAVO beschikt over veertien Boeing E-3A AWACS met als thuisbasis Geilenkirchen vlak over de grens met Limburg. Ze kunnen acht en een half uur vliegen op 9 km hoogte en onder een scheve hoek omlaag kijken naar een landoppervlak ter grootte van Polen. Door bijtanken in de lucht kan de actieradius worden vergroot. Ze opereren soms vanaf vooruitgeschoven bases, eerder bijvoorbeeld in Griekenland.

Bron: The Defense Post (Inder Singh Bisht)

UPDATE: 29 september - Overigens hebben de AWACS van de NAVO sinds februari 2022 - het begin van de oorlog - vanaf andere bases al honderden vluchten uitgevoerd boven Oost-Europa.

De VS hebben verder vier F-16s extra naar Roemenië gestuurd om de luchtpolitie van de NAVO te versterken.

Ook is bekend geworden dat de luchtpolitiemissie van de NAVO boven de Baltische regio (sinds 2004 toen de Baltische staten toetraden) gedurende 2024 zal plaatsvinden vanuit Letland in plaats vanuit Estland. De Estische vliegbasis Ämari wordt gemoderniseerd en van de lente tot de herfst van 2024 neemt de Letse vliegbasis Lielvãrde die rol over.

Bron: Airforce Technology (Richard Thomas)

Australië stapt over op langeafstandswapens

28 september - Australië heeft een grootscheepse herstrukturering van het leger aangekondigd, waarbij de nadruk zal komen te liggen op wapens voor de lange afstand, gericht tegen China. De reorganisatie zal gespecialiseerde gevechtsbrigades positioneren op drie bases: de lichte, snel inzetbare 1ste brigade in het noorden bij Darwin, de 3e pantserbrigade met tanks in het noordoosten bij Townsville (werkt samen met de marine voor amfibische operaties) en de gemengde gemotoriseerde 7e brigade in het oosten bij Brisbane. Het hele proces zal vijf tot zes jaar duren en leidt tot verhuizing van bijna 1000 militairen. Verder zal er een nieuwe 10e brigade worden gevormd in het zuiden bij Adelaide met een kapaciteit voor langeafstandsvuur met precisiewapens (onder meer HIMARS artillerie) en een geïntegreerde lucht- en raketverdediging (NASAM). De aanschaf van de nieuwe stille onderzeeërs met nukleaire aandrijving en Tomahawk kruisraketten (kosten voor de raketten 830 miljoen dollar) past ook hierbij. Het bestaande 1ste pantserregiment in Adelaide zal worden omgevormd voor de introduktie van nieuwe technologie en praktijken. En in Queensland en het Noordelijk Territorium zullen in Queensland drie groepen worden gecreëerd die wapens en personeel van zee naar land kunnen transporteren (littoral lift) voor amfibische operaties in de direkte omgeving (in tegenstelling met de huidige prioriteit op landoorlogen in het Midden-Oosten). Deze groepen zijn uitgerust met middelzware en zware landingsschepen en komen op dezelfde lokaties als de brigades.

Bronnen: AFP, Sidney Morning Herald (Matthew Knott), Persbericht Australische Ministerie van defensie, USNI News (Aaron-Matthew Lariosa)

China plaatst sensoren in de Zuid-Chinese Zee en op Cuba

27 september - China heeft twee weken geleden twee automatische stations voor scheepsidentificatie geplaatst op de betwiste Paracel-eilanden in de Zuid-Chinese Zee. Ze vullen een blinde vlek in het op land gestationeerde Automatic Identification System (AIS) voor schepen en hebben kontakt met het BeiDou satellietsysteem. China wil dat schepen die varen binnen hun jurisdictie een AIS transponder hebben en die te alle tijde aan hebben staan.

Vietnam heeft geprotesteerd tegen de grondstations, die ze zien als schending van hun soevereiniteit. China kontroleert de Paracel-eilanden sinds 1974 en heeft in 2012 een administratief centrum en militaire basis ('Sansha City') gevestigd op het grootste eiland van de archipel, Woody Island.

Bron: Marine Executive

Chinese afluisterpost op Cuba

September - Janes Defence and Intelligence Review konkludeert op basis van satellietbeelden dat China op Cuba bij de stad Bejucal een interceptie-installatie heeft geplaatst voor Signals Intelligence - SIGINT. Er is in elk geval een volgradar voor ballistische raketten, een opstelling die geschikt is voor het volgen en opvangen van maritieme en vliegtuigverbindingen in het zuiden van de VS en de Golf van Mexico en een satellietgrondstation (SATCOM) op 175 km van het vasteland van de VS. Volgens Janes vertoont de installatie grote gelijkenis met die op de Chinese eilandbases in de Zuid-Chinese Zee, in het bijzonder de radars op Fiery Cross Reef.

Bejucal was tijdens de Cubacrisis (1962) de plaats waar kernwapens van de Sovjet-Unie aanwezig waren. Eerdere berichten over een afluistercentrum in de Wall Street Journal waren zowel door het Pentagon als door Cuba ontkent. Het is mogelijk dat het in elk geval gaat om een volgradar en een grondstation voor satellietcommunicatie. De aandacht van Janes richt zich verder op een antennepark. De soort antennes zouden wijzen op het volgen van de lokatiegegevens van het vlieg- en scheepsverkeer, niet zozeer op afluisteren. 

Bronnen: Janes Defence and Intelligence Review (Naqi Wasif, Sean O'Connor, Daniel Wasserby), Reuters (Dave Sherwood, Matt Spetalnick), Al Jazeera 

Europese raketverdediging Sky Shield

24 september - Deutsche Welle bericht over de stand van zaken bij het NAVO-projekt Sky Shield (ESSI) voor de Europese luchtverdediging. Tot nu toe hebben zich hierbij negentien Europese landen aangesloten. Belangrijke wegblijvers zijn de Zuid-Europese landen en ook Frankrijk en Polen. Vooral in Frankrijk bestaat er bezwaar tegen dat Sky Shield gaat werken met Amerikaanse en Israëlische systemen.

Het doel van Sky Shield is een sluitende Europese verdediging tegen alle dreigingen vanuit de lucht. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de korte afstand (tot 15 km ver en zes km hoog), middellange (15-50 km ver en tot 25 km hoog) en lange afstand (meer dan 50 km ver en tot 35 km hoog).

Voor de korte en middellange afstand moeten bestaande wapensystemen worden vervangen door moderne zoals het door Duitsland geproduceerde IRIS-T (tegen raketten, kruisraketten, drones, vliegtuigen en helikopters, bereik tot 40 km ver en 20 km hoog). Duitsland gaat daarvan in de toekomst zes systemen aanschaffen, er zijn er al twee geleverd aan Oekraïne hetgeen slagveldervaring oplevert.

Voor de lange afstand moet het bestaande Patriot systeem verder worden gemoderniseerd. Het is gericht tegen vliegtuigen, kruisraketten en middellange afstand raketten. De modernisering is vooral nodig tegen kruisraketten. Er is in Europa ook nog geen verdediging tegen (Russische) raketten voor de lange afstand (meer dan 1000 km) die van buiten de atmosfeer kunnen worden aangestuurd. Hiervoor zou de Israëlische Arrow-3 moeten dienen, die eind 2025 in Duitsland beschikbaar zou komen. Arrow-3 kan aanstormende raketten tot een hoogte van 100 km aanvallen en heeft een bereik van 2400 km ver. Het is net als Patriot een mobiel systeem.

ESSI gaat deel uitmaken van de bredere luchtverdediging van de NAVO geheten NATO Integrated Air Defense system (NATINADS)

* De bestaande raketverdediging van de NAVO in Europa op land ALTBMD in Roemenië en Polen is formeel tegen de raketten van Iran gericht, hoewel dit door Rusland wordt betwijfeld.

Bron: Deutsche Welle (Ralf Bosen)

VS verschuiven deel militaire steun voor Egypte naar Taiwan en Libanon

14 september - De regering Biden heeft het Congres geïnformeerd dat 85 miljoen dollar militaire steun die bestemd was voor Egypte zal verschuiven naar Taiwan (55 miljoen) en Libanon (30 miljoen). De VS leveren nog steeds meer dan een miljard dollar aan militaire financiering aan Egypte ondanks het feit dat de huidige president Sisi in 2014 via een staatsgreep aan de macht is gekomen. Een deel van deze som (320 miljoen) is echter afhankelijk gemaakt van de vooruitgang die Egypte zou boeken bij de behandeling van politieke gevangenen. Daarvan wordt nu 85 miljoen niet uitgekeerd, de resterende 235 miljoen krijgt Egypte gewoon wel.

In juli was een nieuw wapenpakket voor Taiwan aangekondigd ten bedrage van 345 miljoen dollar.  

Bron: CNN (Jennifer Hansler, Natasja Bertrend)

Vluchten van Azerbeidzjan naar een Israëlische legerbasis voor operatie in Nagorno-Karabach

19 september - Voorafgaand aan de operatie van het Azerbeidzjaanse leger in Nagorno-Karabach waren er volgens websites die vliegbewegingen volgen (o.m. FlightRadar24) sinds maart van dit jaar elf vluchten van de commerciële Azerbeidzjaanse luchtvaartmaatschappij Silk Way Airlines naar en van de militaire vliegbasis Ovda in het zuiden van Israël bij Eilat, zo berichtte de Israëlische krant Haaretz. Daaronder vijf in de laatste twee weken. Dit is het enige Israëlische vliegveld waar explosieven mogen worden in- en uitgevlogen. Middle East Eye vond nog een twaalfde vlucht vanuit de hoofdstad Bakoe vorige week donderdag met een retourvlucht dezelfde dag. Ook in 2020 tijdens de vorige oorlog tussen Armenië en Azerbeidzjan waren er tal van dergelijke vluchten.

Op 13 september, ook in de week voor de aanval, waren er grootscheepse luchtverdedigingsoefeningen van het Azerbeidzjaanse leger, met onder meer schietseries van het Israëlische Barak-8 ER wapensysteem dat gericht is op ballistische raketten. Haaretz zegt dat volgens berichten in de buitenlandse media de Israëlische geheime dienst Mossad in Azerbeidzjan een afdeling heeft om te volgen wat er in het zuidelijke buurland Iran gebeurt. Azerbeidzjan heeft tal van wapensystemen (o.m. drones) in Israël aangeschaft, waarmee in 2020 ook een Armeense raket Iskander van Russisch makelij zou zijn neergeschoten.

Bronnen: Haaretz (Avi Scharf), Middle East Eye (Rayhan Uddin, Dania Akkad)

VS hervatten sommige dronevluchten vanuit Niger [UPDATE]

14 september - Het Pentagon heeft verklaard dat sommige bemande en onbemande vluchten van de Amerikaanse luchtmacht vanuit Niger zijn hervat. Het gaat daarbij om vluchten om de veiligheid van VS-troepen in de regio te beschermen. De ruimere vluchten, die verband houden met operaties voor terreurbestrijding, zijn nog steeds opgeschort in tegenstelling met wat het hoofd van de Amerikaanse luchtmacht voor Europa en Afrika, generaal Hecker, een dag eerder had gesuggereerd.

Tot de recente staatsgreep waren de bases in Niger het belangrijkste uitgangspunt voor Amerikaanse patrouilles door bewapende drones. Inmiddels is het Pentagon op zoek naar nieuwe lokaties hiervoor, als diplomatiek overleg met de junta geen resultaten oplevert. De missies die nog gevlogen worden leveren ook minder data op, omdat personeel en materieel van de basis bij de hoofdstad is verplaatst naar vliegbasis 201, 920 km verder naar het noordoosten. Dat is verder weg van sommige inzetgebieden, waardoor de drones vanwege brandstoftekort eerder moeten terugkeren. De verplaatsing had te maken met de onzekere situatie in de hoofdstad. 

* De Amerikanen, die de coup nog niet als zodanig hebben veroordeeld, lijken toch graag te willen blijven in Niger terwijl Frankrijk inmiddels heeft bekend gemaakt zijn militairen uit het land terug te trekken.

Bronnen: Military Times (Tara Copp), Defense One (Audrey Decker)

UPDATE: Volgens een bericht van CNN (8 september) zouden er plannen bestaan om tot de helft van 1100 Amerikaanse militairen teug te trekken uit Niger. Een besluit hierover is nog niet genomen. Het zou vooral gaan om een capaciteitskwestie, die ontstaat door de koncentratie van de troepen op de kleinste van de twee bestaande bases.