China plaatst sensoren in de Zuid-Chinese Zee en op Cuba

27 september - China heeft twee weken geleden twee automatische stations voor scheepsidentificatie geplaatst op de betwiste Paracel-eilanden in de Zuid-Chinese Zee. Ze vullen een blinde vlek in het op land gestationeerde Automatic Identification System (AIS) voor schepen en hebben kontakt met het BeiDou satellietsysteem. China wil dat schepen die varen binnen hun jurisdictie een AIS transponder hebben en die te alle tijde aan hebben staan.

Vietnam heeft geprotesteerd tegen de grondstations, die ze zien als schending van hun soevereiniteit. China kontroleert de Paracel-eilanden sinds 1974 en heeft in 2012 een administratief centrum en militaire basis ('Sansha City') gevestigd op het grootste eiland van de archipel, Woody Island.

Bron: Marine Executive

Chinese afluisterpost op Cuba

September - Janes Defence and Intelligence Review konkludeert op basis van satellietbeelden dat China op Cuba bij de stad Bejucal een interceptie-installatie heeft geplaatst voor Signals Intelligence - SIGINT. Er is in elk geval een volgradar voor ballistische raketten, een opstelling die geschikt is voor het volgen en opvangen van maritieme en vliegtuigverbindingen in het zuiden van de VS en de Golf van Mexico en een satellietgrondstation (SATCOM) op 175 km van het vasteland van de VS. Volgens Janes vertoont de installatie grote gelijkenis met die op de Chinese eilandbases in de Zuid-Chinese Zee, in het bijzonder de radars op Fiery Cross Reef.

Bejucal was tijdens de Cubacrisis (1962) de plaats waar kernwapens van de Sovjet-Unie aanwezig waren. Eerdere berichten over een afluistercentrum in de Wall Street Journal waren zowel door het Pentagon als door Cuba ontkent. Het is mogelijk dat het in elk geval gaat om een volgradar en een grondstation voor satellietcommunicatie. De aandacht van Janes richt zich verder op een antennepark. De soort antennes zouden wijzen op het volgen van de lokatiegegevens van het vlieg- en scheepsverkeer, niet zozeer op afluisteren. 

Bronnen: Janes Defence and Intelligence Review (Naqi Wasif, Sean O'Connor, Daniel Wasserby), Reuters (Dave Sherwood, Matt Spetalnick), Al Jazeera 

Rumtevaartcentrum NAVO komt in Ramstein

23 oktober - De NAVO-ministers van defensie hebben gisteren besloten dat het Space Center van het bondgenootschap op de Duitse vliegbasis Ramstein zal worden gevestigd bij het daar al aanwezige Air Force Command van de NAVO.
In eerste instantie moet daar informatie over mogelijke dreigingen tegen satellieten van de NAVO-landen worden verzameld. In de toekomst kan het ruimtevaartcentrum uitgroeien tot een commandocentrum voor de verdediging van de satellieten tegen aanvallen.
In Ramstein is ook het Air and Space Operation Centre (AOC) van het VS-leger gevestigd, dat betrokken is bij de drone-aanvallen in het Midden-Oosten en Afrika. Het AOC fungeert als relaisstation met satellieten voor het verbindingsverkeer dat de aanvallen vanuit de VS aanstuurt.
Daarnaast komt er ook een expertisecentrum voor de ruimtevaartactiviteiten van de NAVO. Over de lokatie daarvan moet nog een besluit worden genomen. Een kandidaat is Kalkar waar nu al het Joint Air Power Competence Centre (JAPCC) is gevestigd. Maar ook Toulouse waar het nationale Franse ruimtevaartcentrum zit is een optie.
Vorig jaar heeft de NAVO de ruimte aangewezen als vijfde operatiegebied naast zee, land, lucht en cyber. Bondgenoten kunnen nu gevraagd worden om kapaciteit voor satellietverbindingen of transfer van beelddata ter beschikking te stellen. Voor de militaire interventies in de hele wereld zijn de NAVO-landen sterk afhankelijk geworden van satellieten. Meer dan de helft van de 2000 satellieten die rond de aarde cirkelen zijn eigendom van NAVO-leden.
Intussen ontwikkelt de Federatie voor de Duitse Industrie plannen om op de Noordzee bij de Doggersbank een mobiel lanceerplatform te bouwen dat gebruikt kan worden door Duitsland en de NAVO om satellieten te lanceren.
Bronnen: Süddeutsche Zeitung (DPA), German-Foreign-Policy.com, Defense News (Sebastian Sprenger)

Italië als steunpunt voor militaire interventies van de VS

14 januari - Een interview met de Italiaanse onderzoeksjournalist Antonio Mazzeo belicht het belang van installaties in Italië voor de interventies van de VS in het Midden-Oosten. Zo is er op de Siciliaanse vliegbasis Sigonella sinds twee jaar het relaisstation UAS SATCOM Relay Pads and Facility geopend, waarmee de satellietcommunicatie en de drone-operaties van de Italiaanse luchtmacht en de VS-marine worden ondersteund. Deze rol is vergelijkbaar met die van de basis Ramstein in Duitsland.
Een tweede belangrijke installatie voor de interventies is het grondstation van het nieuwe systeem voor satellietverbindingen MUOS (Mobile User Objective System) van de Amerikaanse strijdkrachten in Nicemi, eveneens op Sicilië. Dit regelt het berichtenverkeer voor 'mobiele gebruikers' (waaronder drones) in alle oorlogsgebieden.
Vlak voor de drone-aanval van de VS op het vliegveld van Bagdad is in Italië intensief luchtverkeer van zware transportvliegtuigen en jachtbommenwerpers waargenomen in de richting van het Midden-Oosten. Daarnaast werden honderden VS-soldaten van de 173ste brigade van de bases bij Vicenza (Camp Darby en het voormalig vliegveld Dal Molin via een luchtbrug van de vliegbasis Aviano verplaatst naar het Midden-Oosten.
Bron: Pressenza (Olivier Turquet)

China gebruikt een spionageschip bij Indiase marinebases

1 september - Een inlichtingenrapport, beschikbaar voor Zee News (India), zegt dat de Chinese marine (PLAN) met het spionageschip Tianwangxing (Boegnummer 853 - Dongdiao-klasse) de Indiase marinebases op de Adaman en Nicobar eilanden in de Indische Oceaan in de gaten houdt.
Het Chinese schip zou binnen de Indiase Exclusieve Economische Zone (EEZ) bij de archipel zijn gesignaleerd en daar bijna twee weken zijn gebleven. In Port Blair, de hoofdstad van de archipel (genoemd naar een luitenant van de Britse Oost-Indische Compagnie), is het Tri-Service Theatre Command van de Indiase strijdkrachten gevestigd.
De Dongdiao is uiteraard uitgerust met systemen om elektronische verbindingsinlichtingen te verzamelen en kan ook satellietcommunicatie en ballistische raketten volgen. Het schip is ook gezien bij internationale militaire oefeningen in de Pacific zoals Pacific RIM en Talisman Saber.
Bron: Zee News (Manish Shukla)

BND en NSA werken weer samen in Bad Aibling

8 januari - De Bundesnachrichtendienst (BND) is sinds enkele maanden weer begonnen in het Beierse afluisterstation voor satellietverkeer Bad Aibling opgevangen metadata over landen als Afghanistan, Syrië, Irak en Libië door te geven aan de NSA. In mei 2015 was de samenwerking door de Duitsers opgezegd nadat gebleken was dat de Amerikanen ook gegevens over Europese politici en firma's hadden ontvangen. De NSA motiveert nu hun verzoeken voor zoekbegrippen, de zogenaamde selektoren. Dat kunnen bijvoorbeeld e-mailadressen, telefoonnummers of IP-adressen zijn. Tot nu toe zou nog geen enkele keer een verzoek van de NSA zijn afgewezen.
Bron: Süddeutsche Zeitung (Georg Mascolo)

NAVO gaat nieuw kontrakt afsluiten voor satellietverbindingen

4 november - De NAVO zal naar verwachting tegen het eind van het jaar in grote lijnen de financiering en kapaciteit vaststellen van een nieuw 15 jaar durend kontrakt voor satellietverbindingen (SHF, UHF, EHF). Het kontrakt ter waarde van 1,5 miljard euro (waaronder 400 miljoen voor grondstations) moet het nu lopende vervangen (Satcom Post-2000, alleen SHF en UHF) dat in 2005 werd getekend en tot 2019 loopt. Dit leasekontrakt omvatte het gebruik van militaire satellieten van Engeland (Skynet), Frankrijk (Syracuse) en Italië (Sicral). Voor het nieuwe zal eventueel ook van kommerciële kapaciteit gebruik worden gemaakt, in elk geval geen satellieten van de NAVO zelf. De uitvoering valt onder het NATO Mission Accent Centre in Mons (Bergen) in België. Het aanschaffingsproces heet Capability Package 9A0130.
Bron: SpaceNews (Peter B. de Selding)

Mobiel verbindingssyteem voor NAVO-flitsmacht

10 december - Airbus heeft drie mobiele verbindings- en informatiesystemen (Deployable Communication Informations System - DCIS) geleverd aan de NAVO,. Ze zijn bestemd voor de NATO Response Force (NRF), maar kunnen ook worden gebruikt voor de nieuwe NAVO-speerpunt (interim very high readiness joint task force).
DCIS (ook wel bekend onder de naam IFB1) regelt via satellietverbindingen de commandovoering voor een mobiel hoofdkwartier met terugkoppeling naar de strategische netwerken zoals in Brussel. Het mobiele systeem kan vervoerd worden op een oplegger. Deze uitrusting komt beschikbaar voor twee NAVO-verbindingsbataljons en een bataljonshoofdkwartier waar het dient voor proeven, training en scenario-oefeningen. De kosten zijn inmiddels wel opgelopen van bijna 16 miljoen dollar tot meer dan 75 miljoen.
1st NATO Signal Battalion is gestationeerd in Wesel en verbonden aan Allied Joint Forces Command (JFC) in Brunssum. 2nd NATO Signal Battalion is verbonden aan JFC Napels en heeft zijn hoofdkwartier op Grazzanise Ari Base bij de Italiaanse luchtmacht. Er zijn daar al  zes mobiele CIS-modules: twee Italiaanse en twee Amerikaanse en telkens één in Boekarest en Sofia.
Bron: Defense News (Andrew Chuter)

Aanhoudende akties tegen militair grondstation op Sicilië

2 oktober - Nu de bouw van de antennes in Niscerni hervat dreigt te worden, zijn de protesten van de bevolking op Sicilië opnieuw opgelaaid. In Palermo hebben 2000 demonstranten de president van het eiland, Crocetta, ervan beschuldigd de bewoners in de steek te laten door de bouwstop op te heffen.
Het gaat om het Mobile User Objective System (MUOS), een grondstation voor een gemoderniseerd systeem van satellietverbindingen waardoor overal ter wereld ingezette Amerikaanse militairen gemakkelijker kontakt kunnen houden (zie eerder bericht van 29 maart). Het wordt gebouwd op de US Naval Radio Transmitter Facility (NRTF), een basis waar sinds 1991 44 antennes hebben gestaan, waarvan nog 21 aktief. De bewoners hebben vooral bezwaar tegen de effekten van de installaties op de gezondheid. Een onafhankelijk onderzoek heeft geen bewijs voor risico's opgeleverd, maar is zelf weer in akademische kringen omstreden.
De regionale regering beroept zich op een Memorandum of Understanding uit 2011 tussen de Italiaanse regering en Sicilië, waar ze niet onderuit kunnen.
MUOS valt onder de grote Amerikaanse basis Sigonella op Sicilië, waar ook het Alliance Ground Surveillance (AGS) van de NAVO wordt gevestigd, drones die vanaf grote hoogte bij dag en nacht en in weer en wind langdurig een groot gebied in de gaten kunnen houden.
Bron: Al Jazeera (Michele Bertelli, Rosario Sardella)

EXTRA: 3 oktober - David Vine geeft bij Tomdispatch een goed overzicht van het toenemend belang van Italië in het wereldwijde stelsel van militaire bases van de VS. Op Sigonella Air Station zijn als sinds 2002 Global Hawk drones aktief. Ook zijn er sinds 2003 P-3 Orion maritieme verkenningsvliegtuigen van de VS gestationeerd om rebellengroepen in Noord- en West-Afrika te observeren.

Pentagon gebruikt Chinese satelliet voor Africa Command

30 april - Het Pentagon blijkt gebruik te maken van een Chinese commerciële satelliet voor de verbindingen van Africa Command. In mei vorig jaar werd een opdracht uitgezet die werd verworven door APT Satellite Holdings Ltd. waarin het Chinese staatsbedrijf China Aerospace Science & Technology Corp. een meerderheidsbelang heeft. Er wordt gebruik gemaakt van de Chinese satelliet Apstar-7 vanwege de unieke bandbreedte en het grote geografische bereik. Het gaat om een kontrakt voor een jaar ter waarde van 10,6 miljoen dollar, aan de Amerikaanse kant gesloten door het partikuliere bedrijf Harris CapRock Communications. Het gaat daarbij om een vaker voorkomende opdracht van het Defense Information Systems Agency voor gespecialiseerde kommerciële satellietverbindingen, in dit geval ten behoeve van Africa Command. Het lopende lease-kontrakt loopt af op 14 mei en kan eventueel verlengd worden met drie jaar. Het zou gaan om niet-geklassificeerde verbindingen.
Bron: Bloomberg (Tony Cappacio)

Sicilië nu tegen militair satellietstation VS

29 maart - De regionale regering op Sicilië heeft de toestemming ingetrokken om een militair satellietstation van de VS op het eiland te bouwen. Het grondstation is onderdeel van het Mobile User Objective System (MUOS), een UHF-satellietnetwerk dat de verbindingen tussen de interventielegers van de VS en de bondgenoten aanmerkelijk moet verbeteren. Het netwerk heeft ook nog drie andere grondstations, in Australië (Kojarena) en de VS (Virginia en Hawaii).
Er zijn zorgen over mogelijke schadelijke gezondheidseffekten door elektromagnetische straling voor de bevolking van de stad Niscemi, waar de installatie moet komen. Niscemi ligt op 60 km afstand van de Amerikaanse basis bij Sigonella. In Niscemi waren ook al grote demonstraties gepland. De bouw is nu stilgelegd in afwachting van nader onderzoek.
Bron: Reuters