NAVO activeert initiatief voor militaire mobiliteit n Europa in strijd tegen Corona

6 april - De NAVO Heeft in de strijd tegen het Coronavirus het Rapid Air Mobility (RAM) initiatief geactiveerd, dat in oktober 2019 operationeel is geworden. RAM is een vorm van samenwerking tussen de NAVO en de Europese luchtverkeersleiding Eurocontrol, die bedoeld was om militaire versterkingen voor de oostflank van de NAVO sneller aan te kunnen voeren.
RAM werd voor het eerst geactiveerd op 3 april, een dag na de vergadering van NAVO-ministers van buitenlandse zaken. Het proces geeft prioriteit aan militair verkeer (call sign: OAN) en versnelt diplomatieke procedures. Coördinatie vindt plaats via het Euro-Atlantic Disaster Response Coordination Center (EADRCC) van de NAVO.
In maart hadden Tsjechië en Slowakije al gebruik gemaakt van de NATO Strategic Airlift International Solution (SALIS) om medische uitrusting per Antonov An-124-100 transportvliegtuig uit China te laten komen. SALIS maakt het mogelijk om op korte termijn transport van militair materieel te regelen voor NAVO- en EU-operaties. Daarnaast hebben twee C-17 transportvliegtuigen van de Strategic Airlift Capability (SAC), een vliegtuigpool van de NAVO, medische voorraden van Zuid-Korea naar Roemenië gevlogen.
Bronnen: Aviation Week (Tony Osborne), Jane's Defence Weekly (Gareth Jennings)
ZIE OOK: Ian Davis, Joe Malmkvist,  NATO’s COVID-19 objectives: Improving aid assistance, continuing core security tasks and winning the propaganda war. NATO Watch Briefing Paper No. 72, 14 april 2020. 

Militaire mobiliteit bedreigd door EU-begrotingsstrijd

25 februari - Een non-paper (tekstvoorstel) van de Europese Commissie voor de meerjarenbegroting van de EU behelst aanzienlijke bezuinigingen op enkele Europese defensieprojekten. Het nieuwe voorstel houdt in dat het onderzoeksprogramma Horizon Europe teruggesnoeid wordt tot 80 miljard euro, het budget voor ruimtevaart wordt gereduceerd met 1 miljard en dat militaire mobiliteit (aanvankelijk 6,5 miljard) helemaal wordt geschrapt.
De militaire mobiliteit (ook wel het militaire Schengen genoemd) is een van de paradepaardjes van de permanente strukturele militaire samenwerking van de EU (PESCO).
Wel in het budget, maar gereduceerd van 10,5 miljard euro naar 4,5 blijft de door Frankrijk gepropageerde European Peace Facility (militaire interventie EU in Afrika).
* De bronnen geven aan dat het voorstel van de Commissie onderdeel is van het onderhandelingsspel rond de meerjarenbegroting. Als de vrekkige landen  (waaronder Nederland) niet willen dat op hun militaire prioriteiten bezuinigd wordt, zullen ze moeten aangeven waar dat dan wel moet gebeuren of toegeven dat een ruimer budget nodig is. Nederland is leidend bij militaire mobiliteit.
Bronnen: Financial Times (Michael Peel, Sam Fleming), Euractiv (Alexandra Brzozowski)

Mogen VS en Engeland meedoen aan Europese militaire samenwerking?

1 oktober - Er is een kontroverse uitgebroken over de mogelijke deelname van (bedrijven uit) de VS en Engeland (na de Brexit) aan projekten van de permanente gestruktureerde samenwerking van EU-landen op militair gebied (PESCO). Een blok van 13 lidstaten - geleid door Nederland en met onder meer België, Luxemburg en Portugal - staat tegenover een blok van vier onder Franse leiding met Duitsland, Italië en Spanje aan boord. Kortweg gaat het om de strijd tussen een Atlantische binding van PESCO (Brazilië wordt ook genoemd) versus een perspectief van Europese strategische autonomie.
Een van de projekten van PESCO - de zogenaamde militaire Schengenzone waarbij tanks en troepen gemakkelijk kunnen bewegen binnen het EU-territorium - is al in de problemen geraakt omdat men de logistieke know-how van de VS hiervoor noodzakelijk vindt (en uiteraard omdat het voor een belangrijk deel om VS-troepen gaat).
Volgens Politico, dat inzage heeft gehad in een vertrouwelijk dokument van de Europese diplomatieke dienst, zou een kompromis zijn bereikt om de kwestie per geval te bekijken door de groep landen die bezig is met een bepaald projekt en een unaniem advies van hen voor te leggen aan de Raad. Een besluit van de Europese Raad over het kompromis wordt volgende maand verwacht.
Een andere ontwikkeling die wordt gemeld door Europese diplomaten is, dat er plannen zijn om de onlangs opgerichte Military Planning and Conduct Capabilities (MPCC) unit om te dopen tot EU militair hoofdkwartier, een opwaardering waar Engeland zich altijd tegen verzet had.
Bronnen: Euractiv met AFP, Politico (Judith Mischke)

EU wil vaart zetten achter militaire Schengenzone

11 november - Terwijl tot nu toe vooral de NAVO en de Nederlandse regering zich sterk maakten voor de totstandkoming van een 'militaire Schengenzone', waarbinnen zich militair materieel en personeel zonder al te veel formaliteiten vrij kunnen bewegen, heeft nu ook de EU zijn volledige gewicht achter dit projekt geplaatst.
De Europese Commissie heeft gisteren een plan naar het Europese Parlement en de Raad van de EU gestuurd om de militaire mobiliteit in Europa te vergroten. Ter toelichting zei de commissaris voor verkeer Bulc: "We hebben prioriteit nodig voor de militaire behoefte, al vanaf de planning van nieuwe verbindingen." Het gaat hierbij enerzijds om verkeerswegen, spoorwegen, bruggen, tunnels en luchthavens, dus de  infrastruktuur voor transport en anderzijds om de procedures op het gebied van veiligheid, milieu, gezondheid etc. die een ongestoord militair verkeer van onder meer gevaarlijke stoffen belemmeren.
Het projekt gaat onderdeel vormen van de in december definitief te besluiten vorm van 'permanente gestructureerde samenwerking' (PESCO) op militair gebied, de militaire kopgroep van de EU met een verplichtend karakter. Daarvoor hebben zich inmiddels al 23 lidstaten aangemeld.
Voor de financiering van de civiel-militaire infrastruktuur wil men gebruik maken van het financieringsmechanisme voor het tot nu toe civiele Trans-European Network for Transport, TEN-T.
Maart volgend jaar moet een aktieplan op tafel liggen ter goedkeuring van de lidstaten, dat wordt voorbereid door een ad-hoc-werkgroep van het European Defence Agency (EDA).
Bronnen: Sächsische Zeitung (Detlef Drewes), Neue Zürcher Zeitung (Niklaus Nuspliger).
European Commision, Improving Military Mobility in the European Union. 10 november 2017
Over Europese defensie zie ook: Apostolis Fotiadis, The Military-Industrial Complex is fundamentally changing the European Union. The Nation, 10 november 2017

Hodges en Hennis willen 'militaire Schengenzone'

12 september - In een gesprek met de Deutsche Welle heeft de commandant van de VS-landmacht in Europa geklaagd over de belemmeringen om NAVO-troepen snel door heel Europa te laten bewegen. Als generaal Hodges met tanks en ander zwaar materieel landsgrenzen en in sommige gevallen (Duitse deelstaten) regionale grenzen wil passeren wordt hij onderworpen aan langdurige procedures en controles. Bij een acute dreiging heeft de Supreme Allied Commander Europe (SACEUR) - altijd een Amerikaan - weliswaar mogelijkheden om het proces te versnellen, maar Hodges zou liefst een simpele toelatingsprocedure voor militair transport van maximaal 48 uur instellen. In de wandeling wordt dat een 'militaire Schengenzone' genoemd.
De Nederlandse regering heeft al een eerste stap genomen. Minister van defensie Hennis Plasschaert heeft in juni aan de NAVO en de EU het verzoek gedaan om de "obstakels voor grensoverschrijdend militair verkeer" te laten verdwijnen. Inmiddels is het European Defence agency (EDA) ermee belast de leiding te nemen. Ze zullen volgend jaar een rapport uitbrengen.
Bron: Deutsche Welle (Teri Schultz)